Νίκος Πουλαντζάς: Μαρξιστική αφετηρία αλλά και υπερβάσεις

του Γιώργου Κοντογιώργη

Ο λόγος του Νίκου Πουλαντζά είναι συστηματικός, σαφής, στοχοθετημένος, με αφετηρία τη μαρξιστική μεθοδολογία και θεωρία, στην οποία δίνει έμφαση στη δική του ανάγνωση και ιδίως προστιθέμενη αξία. Υπό το πρίσμα αυτό, θα έλεγε κανείς ότι ο πυρήνας της σκέψης του Πουλαντζά είναι στρατευμένος. Μια στράτευση που επιχειρεί να εξορθολογικεύσει, εδράζοντάς την σε εμπειρικές σημάνσεις, που όμως εξαιτίας των δεσμεύσεών του δεν είναι εμφανές πάντοτε εάν τις χρησιμοποιεί για να επιβεβαιώσει την αφετηρία του ή να τη θέσει σε κριτική δοκιμασία.

Αυτό ακριβώς το εγχείρημα του Πουλαντζά να αναστοχασθεί ορισμένες από τις στερεοτυπικές παραδοχές του μαρξισμού, που τον κρατούσαν δεσμώτη στον κόσμο του 19ου αιώνα και τον εμπόδιζαν να συνεκτιμήσει το γινόμενο των εξελίξεων, συνιστά την πρωτοτυπία του. Αυτή επικεντρώνεται βασικά στο ζήτημα της ‘σχετικής αυτονομίας’ του κράτους και σε τελική ανάλυση στο γεγονός ότι έθεσε στις αφετηριακές βάσεις του μαρξισμού το πολιτικό ζήτημα.

Στην πραγματικότητα, το πολιτικό ζήτημα της διερώτησης για την αυτονομία του κράτους το υπαινίχθηκε ο Μαρξ, αποδίδοντάς του, όμως, τελικά αρνητικό πρόσημο. Ευλόγως, δεν κατάφερε να το αναδείξει στο περιοριστικό κλίμα της τιμοκρατικής αντίληψης της πολιτειότητας που δέσποζε στο περιβάλλον της ευρωπαϊκής απολυταρχίας. Ο Πουλαντζάς το επικαιροποίησε, με γνώμονα τη μεθάρμοση του ‘κράτους’ της απολυταρχίας σε αιρετή μοναρχία στη διάρκεια του 20ού αιώνα, την καθολική διάδοση της πολιτειότητας (στην οποία εμπεριέχεται και το δικαίωμα της ψήφου) και τις επιπτώσεις της στο κοινωνικό υπόστρωμα των πολιτικών δυνάμεων.

Ευτύχης Μπιτσάκης : Η Ανθρωπότητα ξανά μπροστά στην Βαρβαρότητα

Νέα Κρήτη

Γιατί ο Μαρξισμός ως συνέχεια είναι πάντα επίκαιρος

Ο επιστήμονας, φιλόσοφος και διανοητής , συνεχιστής στο σύγχρονη κόσμο όπως δηλώνει της μαρξιστικής -λενινιστικής ανάλυσης ως εργαλείο σκέψης, Ευτύχης Μπιτσάκης, μιλώντας στον 98.4 αναφέρθηκε στις κρίσιμες σύγχρονες προκλήσεις για την Ανθρωπότητα , την Ευρώπη αλλά και την Ελλάδα, που μπορεί να μας οδηγήσουν κατευθείαν στην Βαρβαρότητα και ένα νέο είδος ανθρώπου σχεδόν σε κατάσταση αποξένωσης από την κοινωνικοποίηση και την αλληλεγγύη.

Για τον Ευτύχη Μπιτσάκη, τα όρια της Παγκοσμιοποίησης που δεν συνέτριψαν την εθνική πολιτιστική κουλτούρα, δεν σημαίνουν αναγκαστικά την επιστροφή στο έθνος-κράτος, αλλά την ανάγκη των κοινωνιών για μια παγκόσμια ενότητα και δράση των εργαζομένων. Η κατάσταση στην Ε.Ε. , οι ΗΠΑ του Τραμπ, οι εξελίξεις στην Ελλάδα , ακόμη και η Συμφωνία των Πρεσπών, βρέθηκαν στο μικροσκόπιο της ανάλυσης του Ευτύχη Μπιτσάκη.

Πόσο μαρξιστής ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου

Σίγουρα ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ είχε διαβάσει αρκετά εδάφια από το έργο του Γερμανού φιλόσοφου. Η απέχθεια προς τις κατεστημένες κοινωνικές δυνάμεις, η «σύγκλιση» με Τρότσκι και τα πρώτα βήματα του κινήματος. 

Γράφει ο Αθ. Χ. Παπανδρόπουλος

Σε άρθρο του στο «Βήμα της Κυριακής» (3.2.2019) , ο κ. Θόδωρος Πάγκαλος, πρώην υπουργός σε διαδοχικές κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, ιχνογραφεί ένα πορτρέτο του ιδρυτού του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινηματος Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος αν ζούσε, φέτος θα ήταν 100 ετών.

Υπογραμμίζει έτσι ότι «…ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν μέχρι το τέλος μαρξιστής. Δεν ήταν ωστόσο υπέρ της δικτατορίας του προλεταριάτου ή της βίαιης επανάστασης. Ήταν όμως οπαδός της μαρξικής ανάλυσης της ιστορίας…».

Όντως, την άποψη του πρώην υπουργού, πριν πολλά χρόνια, σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις μας, μου την είχαν επιβεβαιώσει και δύο «σύντροφοι» του Ανδρέα Παπανδρέου τα χρόνια της δικτατορίας Μεταξά, οι αείμνηστοι φιλόσοφοι Κορνήλιος Καστοριάδης και Κώστας Παπαϊωάννου.

Ο δε Κώστας Παπαϊωάννου, λίγο πριν εγκαταλείψει τα εγκόσμια τον Νοέμβριο 1981, μου είχε επισημάνει την εγγύτητα των περί Μαρξ αντιλήψεων του ιδρυτού του ΠΑΣΟΚ με τις αντίστοιχες του δημιουργού του Κόκκινου Στρατού στη Ρωσία του 1917 Λέοντος Τρότσκι (1879-1940), υπαρχηγού του Λένιν, που μετά τον θάνατο του τελευταίου έχασε την εξουσία από τον Ιωσήφ Στάλιν.

Ίσως δε ο Κ. Παπαϊωάννου να ήταν πολύ κοντά στην ιδεολογική συγκρότηση του νεαρού Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος ως γνωστόν, εξορίστηκε στην Αμερική από το μεταξικό καθεστώς. Κορυφαίος αναλυτής των Μαρξ, Λένιν, Τρότσκι, Στάλιν και του ολοκληρωτισμού που αντιπροσώπευαν, ο σπουδαίος Έλληνας φιλόσοφος είχε μελετήσει σε βάθος τη σχέση μεταξύ της μαρξιστικής θεωρίας και των πρακτικών της εφαρμογών, ήτοι της πράξης, και από τις αρχές του 1950, υπήρξε από τους πρώτους διανοούμενους στην τότε Ευρώπη, που τόνισε τον διασυρμό του Μαρξαπό τους καιροσκόπους που εφάρμοζαν τις αρχές του.

Διακόσια χρόνια δεν είναι αρκετά

του Λουκά Αξελού

Η συμπλήρωση διακοσίων χρόνων από την γέννηση του Καρλ Μάρξ, άνοιξε ένα νέο κύκλο συζητήσεων, ομιλιών, άρθρων και αφιερωμάτων, δίνοντας λαβή για το ακόνισμα της σπάθης φίλων ή πολεμίων του.

Το αν ο μαρξισμός υπήρξε ή όχι ένα προοδευτικό βήμα στην πορεία της ανθρωπότητας, το αν είναι μια ανοιχτή θεωρία, ή ένα κλειστό σύστημα ιδεών, το αν ήταν και εξακολουθεί να είναι οδηγός για δράση, το αν πρόκειται για μια μορφή «υλιστικής» εσχατολογίας σε αντίθεση με την «ιδεαλιστική-μεταφυσική» εσχατολογία, το αν οι αποτυχημένες ή οι σχετικά επιτυχημένες απόπειρες πρακτικής εφαρμογής του συνιστούν μια μερική ή συνολική αποτυχία του ίδιου, αποτελούν ερωτήματα μείζονος σημασίας και προπαντός ερωτήματα που δεν ξεπερνιόνται με εύκολες απαντήσεις.

Είναι κοινή, πλέον, πεποίθηση ότι η κατάρρευση των ανατολικών καθεστώτων το 1989, σήμανε και το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Εποχής που καλώς ή κακώς πολιτογραφήθηκε ως εποχή του εφαρμοσμένου μαρξισμού (υπαρκτού, κατ’ άλλους, σοσιαλισμού) ή για την ακρίβεια των εφαρμοσμένων εκδοχών του. Έχοντας δημόσια τοποθετηθεί από το 1993, ως απλός σκεπτόμενος πολίτης, αξίζει, ίσως, να αναπαραγάγω μέρος της τότε προβληματικής μου, που ουσιαστικά δεν άλλαξε σε όλες τις κύριες πλευρές της, εμπλουτισμένης όμως και από την εμπειρία μιας ολόκληρης εικοσιπενταετίας.

Το "μαρξιστικό" υπόβαθρο της βλακείας

Εκείνο που με ζοχαδιάζει στην πολιτική καθημερινότητα, δεν είναι που τα μέλη και οι χειροκροτητές τού ΣυΡιζΑ επιμένουν να αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί. Αυτό μάλλον με κάνει να γελάω και έχει πάψει να με χαλάει εδώ και πολλά χρόνια. Εκείνο που πραγματικά με ζοχαδιάζει είναι που οι κάθε λογής γιαλαντζί αριστεροί πιστεύουν ότι οι -θεωρητικές και πρακτικές- παλινδρομήσεις τους έχουν μαρξιστικό υπόβαθρο και επιμένουν να επικαλούνται είτε τον παππού Κάρολο είτε τον θείο Βλαδίμηρο για να δικαιολογήσουν τις επιλογές τους. Σ' αυτές τις λίαν εκνευριστικές περιπτώσεις, η ευγενέστερη αντίδρασή μου προς τον ομιλούντα "αριστερό" είναι ένα απλό "μη λες βλακείες".

Τι είναι βλακεία; Θεωρητικά, ο όρος αποδίδεται με την περίφραση "ανισορροπία νόησης", εξ ου και ο βλάκας λέγεται και ανισόρροπος. Με απλούστερο τρόπο, μπορούμε να ορίσουμε ως βλακεία την αδυναμία αντίληψης του σωστού. Σύνηθες χαρακτηριστικό των βλακών είναι η δευτεροβάθμια βλακεία, δηλαδή η τάση να χαρακτηρίζουν βλάκες εκείνους οι οποίοι πράττουν το σωστό, μόνο και μόνο επειδή η δική τους -αντικειμενικά εσφαλμένη- αντίληψη δεν συμφωνεί με τις επιλογές των άλλων. Βέβαια, σ' αυτό το σημείο θα μπορούσε κάποιος να αντιτείνει ότι συχνά το "σωστό" δεν είναι αυστηρά καθορισμένο, με συνέπεια να υπάρχουν περισσότερες από μία σωστές αντιλήψεις του ίδιου θέματος, ανάλογα με την γωνία θέασής του. Το πρόβλημα, λοιπόν, εστιάζεται στο πόσα "σωστά" υπάρχουν κάθε φορά ή πόσες γωνίες θέασης υπάρχουν κάθε φορά.

Κοινωνικό σύστημα ή κίνημα ηθικής ανάπλασης;

Γράφει ο Κώστας Μελάς  – 

Ένα ζήτημα που αποτέλεσε αντικείμενο πολλαπλής διαμάχης στη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων, ήταν το εάν και κατά πόσο ο σοσιαλισμός είναι ένα κίνημα ηθικής ανάπλασης, ή αποτελεί μια προοπτική ανάπτυξης της ίδιας της κοινωνίας που στηρίζεται στην επιστημονική της ανάλυση. Πρόκειται για τη γνωστή διαμάχη ανάμεσα στον “ηθικό σοσιαλισμό” και τον “επιστημονικό σοσιαλισμό”, ανάμεσα στον νεοκαντιανισμό και τον μαρξισμό, ανάμεσα στα επηρεαζόμενα από τον Καντ ρεύματα του σοσιαλισμού, όπως είναι ο αυστρομαρξισμός και η μαρξιστική συνέχεια του Χεγγελιανισμού.

Δεν χρειάζεται να αναφερθούμε λεπτομερώς στην επιχειρηματολογία, σύμφωνα με την οποία ο Μαρξ ενσωμάτωσε στην ίδια την αξία του εμπορεύματος την αρχή της εκμετάλλευσης. Αντικείμενο της εκμετάλλευσης στην καπιταλιστική οικονομία γίνονται οι εργαζόμενοι ως μισθωτοί εργάτες, δηλαδή εκείνοι οι οποίοι πωλούν την εργατική τους δύναμη στους ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής. Σύμφωνα, λοιπόν, με τη μαρξιστική προσέγγιση η εκμετάλλευση αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό του καπιταλιστικού συστήματος. Η υπέρβασή της μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την κατάργηση του ιδίου του συστήματος.

Μαρξισμός και αλαζονεία

ardin-rixi

Του Δημήτρη Ναπ. Γιαννάτου 

Σύμμαχός μου ο …Μαρξ, επαναλαμβάνοντας την τετριμμένη φράση του: «Δεν είμαι μαρξιστής». Μια καραμέλα που πιπίλιζαν, για δεκαετίες ολόκληρες, πολλοί ντόπιοι και αποικιακοί «επαναστάτες μαρξιστές». Αυθεντικοί νάρκισσοι, μπροστά στον θεαματικό καθρέπτη του ορθόδοξου ή ανορθόδοξου «μαρξιστή», εντυπωσίαζαν στα αμφιθέατρα και στις παρέες. Μάλλον από «αριστερή» αυταρέσκεια, παρά από γνήσιο ενδιαφέρον να κατανοήσουν την προέλευση της … καραμέλας, που ίσως τους οδηγούσε σε μια δύσκολη και γενναία προσπάθεια να προσεγγίσουν τον ίδιο τον Μαρξ, πέρα από μυθοποίηση και τσιτάτα.

Ο σκληρός πυρήνας των νοημάτων, που υποδαύλιζε τη λοξοδρόμηση της σκέψης του Μαρξ σε μονοπάτια ολοκληρωτικών ερμηνειών από τον μαρξισμό (ιδιαίτερα από τη δυτική και λογοκρατική εκδοχή του και τη δογματική σοβιετική ερμηνεία του), εντοπίζεται στη φράση «επιστημονικός σοσιαλισμός». Η «ιδιοκτησία» της απόλυτης επιστήμης για τον σοσιαλισμό περιείχε, από τα γεννοφάσκια της, την ολοκληρωτική και αλαζονική παραδοχή της απόλυτης σοσιαλιστικής αλήθειας, ενώ όλες οι άλλες απόπειρες κοινωνικής απελευθέρωσης, είναι… απλές οδοντόκρεμες.

Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ”ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΡΘΟΤΗΤΑΣ”

ithesis

του Ανδρέα Μουντζουρούλια

H Πολιτική ορθότητα είναι η χρήση λέξεων ή συμπεριφορών που δεν θεωρούνται «προσβλητικές» για καμία ομάδα ανθρώπων. Oρισμένες λέξεις ή εκφράσεις που χρησιμοποιούνται για χρόνια, πρέπει τώρα να καταργηθούν ως «προσβλητικές» για κάποια άτομα και θα πρέπει να αντικατασταθούν με άλλες που δεν είναι «προσβλητικές».

O William Safire σε άρθρο του στους New York Times είχε ερευνήσει την καταγωγή της φρασεολογίας και ανακάλυψε πως προέρχεται από την Κομμουνιστική βιβλιογραφία του 20ου αιώνα. Μην ξεχνάμε σε αυτό το σημείο πως ο Ιταλός κομμουνιστής Γκράμσι, διανοούμενος και ακτιβιστής, είχε παρατηρήσει ότι υπήρχαν σοβαρά εμπόδια στην επιτυχία των κομμουνιστικών κινημάτων στην Ευρώπη. Ο έλεγχος του κράτους και των μέσων παραγωγής δεν ήταν αρκετός. Για να πετύχει το κίνημα πρέπει να κερδίσει την ηγεμονία στην παραγωγή και διαμόρφωση αξιών και αρχών. Απαραίτητη προϋπόθεση για να επιτευχθεί αυτό είναι καταρχήν ο έλεγχος της εκπαίδευσης.

Η χρήση της φρασεολογίας έγινε άκρως διαδεδομένη στην δεκαετία του 80′. Το κίνημα της ”πολιτικής ορθότητας” άρχισε στο Πανεπιστήμιο του Winsconsin-Madison το οποίο είναι από τα πιο φιλελεύθερα κολλέγια των ΗΠΑ. Όπως βλέπουμε μαρξιστές και φιλελεύθεροι, ή καλύτερα νεοφιλελεύθεροι έχουν κοινή αντίληψη στα ζητήματα της αποδόμησης της ελευθερίας της έκφρασης αλλά και της αποδόμησης των αξιών και της εθνικής συνείδησης.

Τσώρτσιλ, Kάμερον και ο Aδόλφος

του Χρήστου Γιανναρά

Η ιστορία του Brexit, ανεξάρτητα από την κατάληξη που είχε, ήταν αποκαλυπτική καθεαυτήν.

Oι πολίτες της Eυρώπης διασώζουν, κατά τεκμήριο, τους υψηλότερους δείχτες δημοκρατικής ευαισθησίας και συνείδησης. Kαι οι Aγγλοι, γεννήτορες της «Mεγάλης Xάρτας» (Magna Carta), καυχώνται ότι η δημοκρατία ρέει στο αίμα τους επί τόσες γενιές, ώστε δεν έχουν ανάγκη να την καταγράψουν σε «Σύνταγμα». Eυρωπαίοι και Aγγλοι λοιπόν παρακολουθούσαν, για μακρό χρονικό διάστημα, τον Bρετανό πρωθυπουργό Kάμερον να κόπτεται, σε κατάσταση ολικής απώλειας του βρετανικού φλέγματος, επισείοντας σαν καταστροφική απειλή την προειδοποίηση των «Aγορών»: «Tο Brexit θα είναι συμφορά και όλεθρος τόσο για την Aγγλία όσο και για ολόκληρη την Eυρώπη».

Aκόμα και όταν τα γερμανικά βομβαρδιστικά ισοπέδωναν το Λονδίνο, ο Tσώρτσιλ, πρωθυπουργός τότε και αυτός, δεν επέσειε στους Bρετανούς κίνδυνο καταστροφής, συμφοράς, ολέθρου – αντίθετα, με δεδομένο τον εφιάλτη, βεβαίωνε νίκη. Γι’ αυτό και γεννιέται αδυσώπητη η απορία σήμερα: Oι Bρετανοί δεν φοβήθηκαν τον Xίτλερ, και τρέμει τώρα ο πρωθυπουργός τους τις «Aγορές»; Ποιες δυνάμεις είναι αυτές, απρόσωπα εκφερόμενες ως «Aγορές», που μπορούν να τρομοκρατούν και να πανικοβάλλουν τον Bρετανό πρωθυπουργό, προκειμένου να επιβληθεί το δικό τους θέλημα; Yπάρχει άραγε σήμερα κάποιος καινούργιος παρανοϊκός Aδόλφος που κρύβεται πίσω από το άκακο όνομα «Aγορές» και ελέγχει ολοκληρωτικά εθνικές κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς, εθνικές και διεθνείς τράπεζες; Mήπως αυτός εξουσιάζει το χρηματοπιστωτικό σύστημα σε ολόκληρο τον πλανήτη, κανοναρχεί τον τζόγο στα Xρηματιστήρια, στήνει πολέμους φρίκης για να εξυπηρετήσει την παραγωγή και εμπορία όπλων ή το παιχνίδι με τις τιμές του πετρελαίου; Yπάρχει Aδόλφος σήμερα;

Μαρξισμός και πόλεμος

Outside the Wall

Αναδημοσιεύουμε ένα παλιότερο άρθρο του Κ. Ρουσίτη από την εφημερίδα Εργατική Εξουσία. Μολονότι γράφτηκε πριν από 15 χρόνια, διατηρεί σε μεγάλο βαθμό την επικαιρότητά του – ειδικά στο φως των συνειδητών προετοιμασιών της Δυτικής Αυτοκρατορίας για πόλεμο μεγάλης κλίμακας, σε έναν πλανήτη στον οποίο η κρίση μαίνεται, έχοντας μπει στον ένατο χρόνο της, και ενώ δε διαφαίνεται στον ορίζοντα κάποια διέξοδος από τη σκοπιά του καπιταλιστικού συστήματος.

Το κοινωνικό υπόβαθρο των πολέμων

Οι ιστορικοί τύποι των πολέμων των τελευταίων αιώνων

Οι πόλεμοι στην ανθρώπινη ιστορία, εκτός από πηγή θλίψης και δυστυχίας, αποτελούσαν πάντα παράγοντα κοινωνικών αλλαγών και ανατροπών προς τα μπρος ή προς τα πίσω στη σπείρα της κοινωνικής εξέλιξης. Για τους επαναστάτες συνεπώς έχει νόημα η μελέτη των πολέμων σε βαθύτερο επίπεδο από “τα δεινά που προκαλούν”. Γιατί στο βάθος τους δεν αντανακλούν τίποτε άλλο από την ίδια την αδυσώπητη ταξική σύγκρουση τη στιγμή που εκρήγνυται βίαια. Κάθε πόλεμος είναι μια δυναμική ισορροπία ιστορικά καθορισμένη. Σε αυτόν καθρεφτίζεται η προσπάθεια των κυρίαρχων να διατηρήσουν και να αυξήσουν τα προνόμια και τα κέρδη τους και οι πόθοι και οι αυταπάτες των καταπιεσμένων να αλλάξουν τη ζωή τους. Είναι όμως και η ανατροπή της προηγούμενης ισορροπίας των ταξικών συσχετισμών και ταυτόχρονα η αναζήτηση μιας νέας. Όταν οι αντιφάσεις και οι ζωντανές δυνάμεις συσσωρεύονται, αναζητούν μια λύση στην έκρηξη της πολεμικής βίας. Το καθήκον επομένως των επαναστατών δεν είναι απλά η κοινωνιολογική ερμηνεία του κάθε πολέμου, αλλά τα άμεσα καθήκοντα δράσης που απορρέουν από αυτή, με σκοπό τη χρησιμοποίηση του πολέμου για την κοινωνική επανάσταση.

Οι πόλεμοι τα πρώτα χρόνια του καπιταλισμού

Η ρεαλιστική γόνιμη ρήξη

του Χρήστου Γιανναρά

Η κατάτμηση σε σέκτες είναι η καταγωγική και μόνιμη λοιμική που μαστίζει τον μαρξισμό. Συνιστούν οι σέκτες και φανερώνουν πολυμερισμένη τη διεκδίκηση της αυθεντικής κατανόησης των «ιερών γραφών» του Μαρξ, την τάση για απόλυτη «καθαρότητα» ερμηνευτικών κριτηρίων. Σαρκώνει κάθε σέκτα τον πουριτανισμό της συνεπούς εμμονής στην αυθεντία του πρωτοτύπου.

Ο αδιάλλακτος πουριτανισμός κάθε σέκτας του μαρξισμού δικαιώνει την πιστοποίηση του Paul Tillich ότι: «ο μαρξισμός ήταν (και είναι πάντοτε) περισσότερο μια θρησκεία, παρά ένα άθρησκο πρόγραμμα κοινωνικής αλλαγής». Και γιατί η θρησκειοποίηση μιας κοινωνικής σκοποθεσίας; Διότι η θρησκεία θωρακίζει το ψυχολογικό εγώ με τη σιγουριά ότι κατέχει την αλήθεια και δικαιούται να την επιβάλλει. Είναι η θρησκεία ένα προσιτό στον καθένα παραισθησιογόνο εγωτικής παντοδυναμίας.

7 Απλά Μαθήματα Μαρξισμού #07 Η Κομμουνιστική Κοινωνία

Το έβδομο από τα επτά μαθήματα μαρξισμού με θέμα «Η Κομμουνιστική Κοινωνία » πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 3 Απριλίου από τον πανεπιστημιακό Αλέξανδρο Χρύση.

Τα μαθήματα παραδίδονται δωρεάν από τον Όμιλο Μαρξιστικών Ερευνών, το Σύλλογο Μαρξιστικής Σκέψης «Γ.Κορδάτος» και τους Ομίλους Μελέτης Επαναστατικής Θεωρίας.

Η Infowar productions μαγνητοσκοπεί όλα τα μαθήματα και θα τα παρουσιάζει στο info-war.gr μαζί με τις σημειώσεις των καθηγητών αλλά και σχετική βιβλιογραφία.

Πηγή info-war

7 Απλά Μαθήματα Μαρξισμού #06 Κράτος και επανάσταση: Αστική και εργατική δημοκρατία

Το έκτο από τα επτά μαθήματα μαρξισμού με θέμα «Κράτος & επανάσταση: αστική & εργατική δημοκρατία» πραγματοποιήθηκε, την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου από τον πανεπιστημιακό Δ. Καλτσώνη.

7 Απλά Μαθήματα Μαρξισμού #05 Ιστορία του καπιταλισμού και θεωρία του ιμπεριαλισμού

info-war

Το πέμπτο από τα επτά μαθήματα μαρξισμού με θέμα «Ιστορία του καπιταλισμού και θεωρία του ιμπεριαλισμού» πραγματοποιήθηκε, την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου από τον Βασίλη Λιόση (Εκπαιδευτικό).

Τα μαθήματα παραδίδονται δωρεάν από τον Όμιλο Μαρξιστικών Ερευνών, το Σύλλογο Μαρξιστικής Σκέψης «Γ.Κορδάτος» και τους Ομίλους Μελέτης Επαναστατικής Θεωρίας.

Η Infowar productions μαγνητοσκοπεί όλα τα μαθήματα και θα τα παρουσιάζει στο info-war.gr μαζί με τις σημειώσεις των καθηγητών αλλά και σχετική βιβλιογραφία.

7 Απλά Μαθήματα Μαρξισμού #04 Έννοια και κριτική της ιδεολογίας

Έννοια και κριτική της ιδεολογίας
Γιώργος Μανιάτης, καθηγητής πολιτικής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

7 Απλά Μαθήματα Μαρξισμού #03 Βασικές έννοιες Μαρξικής Πολιτικής Οικονομίας

Επτά απλά μαθήματα μαρξισμού: Ιστορικός υλισμός

Ιστορικός Υλισμός: Κρίσιμες Έννοιες
Δημήτρης Πατέλης / Επίκουρος Καθηγητής Φιλοσοφίας

7 Απλά Μαθήματα Μαρξισμού #01 Διαλεκτικός Υλισμός

Διαλεκτικός Υλισμός
Το πρώτο μέρος από τη σειρά επτά απλών μαθημάτων για τον Μαρξισμό.

Μιχάλης Χονδροκούκης
Φιλόλογος, υποψήφιος διδάκτορας φιλοσοφίας

7 ΑΠΛΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ – ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

iskra

Tου ΒΑΣΙΛΗ ΛΙΟΣΗ*

ΜΕΡΟΣ Ι

Πώς θα μπορούσε σε μία εισήγηση των τριών τετάρτων περίπου, να χωρέσει η ιστορία του καπιταλισμού; Η απάντηση είναι πως δεν μπορεί να χωρέσει ή τουλάχιστον να χωρέσει με όλες της τις λεπτομέρειες. Ακόμη και μια ιστορία με τα βασικά μόνο σημεία της απαιτεί μακροσκελή ανάλυση και βαθιά γνώση του αντικειμένου.

Υπάρχει, όμως, και άλλο ένα πρόβλημα εκτός του τεράστιου όγκου πληροφοριών. Ένα βασικό ερώτημα που ανακύπτει είναι με βάση ποιο ή ποια κριτήρια περιοδολόγησης μπορεί να παρουσιαστεί μια τέτοια ιστορία. Με βάση την αλλαγή του μοντέλου διαχείρισης; Τη συγκέντρωση του κεφαλαίου; Τις οικονομικές κρίσεις; Τον τρόπο απόσπασης της υπεραξίας; Τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα; Την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και την οργάνωση της παραγωγής; Τον τρόπο υπαγωγής της εργασίας στο κεφάλαιο; Της διαδρομής του εργατικού και του επαναστατικού κινήματος; Τις ιδέες και τις θεωρίες που γεννήθηκαν;

Μία περιοδολόγηση που θα συμπεριελάμβανε όλα αυτά τα κριτήρια θα ήταν μάλλον χαοτική. Για αυτό το λόγο θα πρέπει να σκεφτούμε ποιο είναι το κύριο. Και στη μαρξική θεωρία το κύριο είναι η οικονομία. Τα υπόλοιπα καθορίζονται από αυτήν και στη συνέχεια καθορίζουν και τη μορφή της πρώτης. Επομένως, έχοντας υπόψη μας πως η βάση καθορίζει το εποικοδόμημα –ενώ βεβαίως στη συνέχεια αλληλεπιδρούν– η σημερινή παρουσίαση της ιστορίας του καπιταλισμού θα γίνει, όσον είναι δυνατό, κατά βάση με οικονομικά κριτήρια, χωρίς καθόλου να παραβλέψουμε το εποικοδόμημα, την πολιτική και τις ιδέες που παρήχθησαν με βάση τις υλικές αναγκαιότητες. Εννοείται πως είτε από υποκειμενικές αδυναμίες είτε λόγω αντικειμενικών δυσκολιών, στην παρούσα εισήγηση θα υπάρξουν κάποια νοηματικά χάσματα.

I. Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΦΕΟΥΔΑΡΧΙΑΣ [1]

Ο καπιταλισμός δεν είναι το πρώτο κοινωνικό σύστημα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Προϋπήρξε το πρωτόγονο κοινοτικό σύστημα, ο ασιατικός τρόπος παραγωγής, το δουλοκτητικό σύστημα και η φεουδαρχία. Κατά τη μετάβαση από το ένα σύστημα στο άλλο, οι παραγωγικές δυνάμεις συγκρούονταν με τις σχέσεις παραγωγής εωσότου η σύγκρουση έφτανε σε κορύφωση με αποτέλεσμα τη διαδοχή του ενός συστήματος στο άλλο. Σε κάθε περίπτωση στα σπλάχνα κάθε κοινωνικοοικονομικού σχηματισμού φυόταν το επόμενο το οποίο από ένα σημείο κι έπειτα ασφυκτιούσε, σπάζοντας εν τέλει το κέλυφος που εμπόδιζε την ανάπτυξή του.

Ντέβιντ Χάρβει: Ένα πολιτικό κίνημα, αυτό φοβάται η εξουσία του χρήματος

Νέα Κρήτη

Ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ, μαρξιστής γεωγράφος και καθηγητής στο Graduate Center του Πανεπιστημίου της Πόλης της Νέας Υόρκης,  όπου διδάσκει το Κεφάλαιο του Μαρξ, βρέθηκε πρόσφατα στη Χιλή όπου έδωσε μια μακροσκελή συνέντευξη στην οποία μιλά για την επικαιρότητα του Μαρξισμού, για το τι απέγινε με τη λενινιστική έννοια του κόμματος και για την αναγκαιότητα ανάλυσης και κατανόησης των εναλλακτικών στον καπιταλισμό. Ενώ διατυπώνει την άποψη ότι «βρισκόμαστε σε μια περίοδο μετασχηματισμού, που θα διαρκέσει για δύο - τρία χρόνια, με σπουδαίους πειραματισμούς όσον αφορά τι πρόκειται να κάνουν ο ΣΥΡΙΖΑ και το Ποδέμος όταν αναλάβουν εξουσία».

Στο πλαίσιο της επαναστατικής θεωρίας, ποια είναι κατά τη γνώμη σας η αξία του Μαρξισμού σήμερα;

Ο Μαρξ προτείνει ένα πολύ καλό σχήμα για να προσεγγίσουμε την κοινωνική αλλαγή και, την ίδια στιγμή, προτείνει έναν τρόπο να κατανοήσουμε κριτικά πώς λειτουργεί το κεφάλαιο. Είναι ιδιαίτερα σημαντικές προσεγγίσεις, διότι το κεφάλαιο κινείται με μυστηριώδεις τρόπους και συχνά κρύβει αυτό που πραγματικά συμβαίνει. Ο Μαρξ κάνει πολύ καλή δουλειά στην απομυθοποίηση αυτών των παραστάσεων. Αναπτύσσει μια μέθοδο για να διερευνήσουμε τι πραγματικά συμβαίνει και, κατά συνέπεια, για να κατανοήσουμε τι χρειάζεται να αλλάξει, ώστε να υπάρξει ένα επαναστατικό κίνημα εκτός της καπιταλιστικής κυριαρχίας που να επιτρέπει τη οικοδόμηση ενός κόσμου βασισμένου σε διαφορετικές κοινωνικές σχέσεις και με διαφορετικές αντιλήψεις για την αξία.

Η σταδιακή εγκατάλειψη του Μαρξισμού, μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, αποτελεί χαρακτηριστικό της αριστεράς ανά τον κόσμο. Ποιες είναι οι συνέπειες σήμερα;