Ε.Ε. και λόμπι: Το βασίλειο της γραφειοκρατίας

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

του Γιώργου Βασσάλου

Συνέντευξη με το Γάλλο κοινωνιολόγο Συλβάν Λωράνς

Βασικό συστατικό της ιδεολογικής επικράτησης του νεοφιλελευθερισμού τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες ήταν η σύνδεση της γραφειοκρατίας – συνωνύμου της αναποτελεσματικότητας και της αυθαιρεσίας – όχι απλά και μόνο με το δημόσιο τομέα αλλά και με κάθε σοσιαλιστικού τύπου πολιτικό σχέδιο που εύλογα πρέσβευε και το μεγάλωμα του.

Από τα σοβιετικά ανέκδοτα που συνέλεγε και εξαπόλυε συχνά ο Ρήγκαν για τα τραγελαφικά της σοβιετικής κρατικής μηχανής μέχρι τη φυσική αγανάκτηση πολιτών των δυτικών χωρών για προβλήματα στη δική τους κρατική διοίκηση (που μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο είχε παντού επεκτείνει τις αρμοδιότητές της), ο νεοφιλελευθερισμός είχε πολλά βέλη στη φαρέτρα του για να πείσει ότι η λύση ήταν η επιστροφή σε «λιγότερο κράτος», του οποίου πολλές λειτουργίες έπρεπε να αναλάβουν «οι μεγάλες εταιρείες», όπως έλεγε ο Ντέιβιντ Ροκφέλερ.

Ο Λένιν, από την πλευρά του, έβλεπε στη γραφειοκρατία ένα τέρας που φρέναρε τη σοσιαλιστική οικοδόμηση και έπρεπε να καταπολεμηθεί. Το αντίδοτο που έβλεπε σε αυτή ήταν βέβαια κάπως διαφορετικό από αυτό του Ροκφέλερ: αντί να επιστραφούν «αρμοδιότητες» στους πιο ισχυρούς, έπρεπε να μάθουν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι να διοικούν. [i]

Ενώ πολύ μελάνι χύθηκε κι εξακολουθεί να χύνεται για τα προβλήματα της γραφειοκρατίας στο σοσιαλισμό, αλλά και σε κάθε είδους δημόσια υπηρεσία κοινής ωφελείας, ο ρόλος και η θέση της γραφειοκρατίας στον καπιταλισμό και την οργάνωση των αγορών έχει συζητηθεί πολύ λιγότερο. Μια εξαίρεση αποτελεί το βιβλίο του Γάλλου κοινωνιολόγου Συλβάν Λωράνς με τίτλο «Λομπίστες και γραφειοκράτες στις Βρυξέλλες» που πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα αγγλικά.

Διάδρομοι Βρυξελλών: Η ΕΚΤ παραδίδει στα λόμπι των τραπεζών την κυκλοφορία χρήματος

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Toυ Γιώργου Βασσάλου – Βρυξέλλες

Τρεις τρέιντερς που είναι υπόδικοι για ένα από τα μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά σκάνδαλα της πρόσφατης ιστορίας – την παραποίηση του δείκτη Euribor που καθορίζει τα διατραπεζικά επιτόκια – ήταν μέλη της συμβουλευτικής ομάδας στην οποία η ΕΚΤ είχε αναθέσει τη διερεύνηση του σκανδάλου! Δύο δούλευαν για την Barclays κι ένας για τη Deutsche Bank. Καμία έκπληξη λοιπόν που 9 (!) χρόνια μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου στον τύπο, η ΕΚΤ μόλις τώρα άρχισε να σκέφτεται μήπως τυχόν δεν είναι καλή ιδέα να υπολογίζουν οι ίδιοι οι ιδιωτικοί τραπεζίτες το δείκτη αυτό και ίσως να μπορούσε να το κάνει η ίδια.

Η υπόθεση Euribor δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό. Η ανεξάρτητη (από κοινοβούλια και κυβερνήσεις) ΕΚΤ περνά σημαντικό μέρος του χρόνου της – όπως θα δούμε σε αυτό το άρθρο – διαβουλευόμενη με τους εκπροσώπους των τραπεζών και των υπολοίπων χρηματοπιστωτικών κολοσσών για το πώς θα φέρει σε πέρας την εντολή της.

Οι μισθωτοί εργαζόμενοι που πληρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των φόρων που εισπράττονται από τα κράτη μέλη, έχουν κάθε λόγω να γνωρίζουν, αφού με τα δικά τους λεφτά είναι που πληρώνονται τα στελέχη της ΕΚΤ: τι ακριβώς πληρώνουν αυτούς τους ανθρώπους να κάνουν;

Τουριστικός οδηγός για τις …Βρυξέλλες των λόμπι

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Του Στέφανου Βλάχου

Το καλοκαίρι προχωράει, οι ζέστες σφίγγουν και πολλοί, στο μέτρο του εφικτού πάντα, παλεύουν να καταστρώσουν τα σχέδιά τους για τις καλοκαιρινές τους εξορμήσεις. Υπάρχουν πολλά είδη τουρισμού στον πάγκο «διακοπές», χωρίς να σημαίνει ότι το εκάστοτε βαλάντιο μπορεί να υποστηρίξει όλες τις διαθέσιμες επιλογές. Για του λόγου το αληθές, όμως, έχουμε και λέμε: μαζικός τουρισμός (ο κλασικός επικρατών τύπος, γέννημα-θρέμμα της ανόδου των εισοδημάτων επί Βιομηχανικής Επανάστασης), περιηγητικός τουρισμός, αγροτουρισμός, πολιτιστικός τουρισμός, συνεδριακός τουρισμός και άλλα πολλά (γεννήματα-θρέμματα νεότερων εποχών, στις οποίες διαπιστώθηκε η επιβάρυνση που ασκούσε ο μαζικός τουρισμός στο περιβάλλον). Κοντά σε αυτά, έρχεται τα τελευταία χρόνια να γνωρίσει μια κάποια άνθηση ένα ακόμα είδος τουρισμού, εξαιρετικά ενδιαφέρον (και συνάμα φιλικό προς το περιβάλλον), θεματικό κατά βάση, με θέμα το λεγόμενο lobbying. Και δεν έχει να κάνει με τα λεγόμενα λόμπι που θα δείτε σε τουριστικά πακέτα και κριτικές στο tripadvisor…

Τι εστί lobbying, λοιπόν; Εδώ και λίγα χρόνια, η οργάνωση Παρατηρητήριο της Ευρώπης των Πολυεθνικών (Corporate Europe Observatory) έχει ξεκινήσει ένα αρκετά ενδιαφέρον εγχείρημα, εκδίδοντας κάποιους πολύ ιδιότυπους ταξιδιωτικούς οδηγούς για κάποιες από τις πιο κομβικές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Μόνο που αντί να εστιάζουν σε πασίγνωστα μείζονα αξιοθέατα, σε κάθε Πύργο του Άιφελ και Πύλη του Βραδεμβούργου, οι οδηγοί αυτοί επιλέγουν να επικεντρώσουν κάπου αλλού: Στα σημεία εκείνα της κάθε πόλης όπου εδράζονται διάφορες επιχειρηματικές ομάδες συμφερόντων (lobbies) οι οποίες αποπειρώνται σε συστηματική βάση να επηρεάζουν και να καθορίζουν αποφάσεις θεσμικών οργάνων της ΕΕ προς όφελός τους.

Έτσι, ο φέρελπις περιπατητής των Βρυξελλών μπορεί, εκτός από το να θαυμάσει τα μοντέρνα κτίρια της πόλης περπατώντας από πράσινη πλατεία σε πράσινη πλατεία, να κατανοήσει και ποια η χρηστικότητα των κτιρίων αυτών, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί ότι δεν είναι παρά δυο τσιγάρα δρόμος από τα κεντρικά κτίρια που στεγάζουν τα ανώτερα εξουσιαστικά όργανα της πατρίδας μας της ΕΕ.

ΕΕ: πεδίο …λόμπι λαμπρό!

Σε πολύ δύσκολη θέση θα βρεθούν όσοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι το σπίτι των λαών αν ρίξουν μια ματιά στα επίσημα στοιχεία που αφορούν τη δράση των εκπροσώπων των οργανωμένων συμφερόντων στις Βρυξέλλες.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η πυρετώδης δράση των λόμπι στην έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής φέρνει στην επιφάνεια έναν παράλληλο κόσμο συνεχών επαφών και διαβουλεύσεων που εργάζεται νυχθημερόν στην αφάνεια και πίσω από κλειστές πόρτες, κι ο οποίος νομοθετεί και αποφασίζει εν κρυπτώ από τους πολίτες, ενίοτε ακόμη και τις κυβερνήσεις τους.

Μια μικρή κι ενδεικτική μόνο γεύση για τα κατορθώματα από τη δράση των λόμπι στις Βρυξέλλες δίνει έκθεση (δες εδώ) της οργάνωσης Διεθνής Διαφάνεια (Transparency International). Πρόκειται για θεσμό που η θεματική του, η οποία αφήνει πάντα εκτός συζήτησης τη διαφθορά του ιδιωτικού τομέα, αναπαράγει τα στερεότυπα περί διεφθαρμένου δημόσιου τομέα τα οποία αποτελούν βούτυρο στο ψωμί των νεοφιλελεύθερων περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες. Παρόλα αυτά, μπορεί κατ’ εξαίρεση, όπως τώρα, να προσφέρουν ορισμένα χρήσιμα συμπεράσματα.

Όπως για παράδειγμα σε σχέση με τις προτιμήσεις που επιδεικνύουν οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι στον προγραμματισμό των ραντεβού, όταν ανοίγουν την ατζέντα τους. Γιατί, θεωρητικά, λόμπινγκ δεν κάνουν μόνο οι εταιρείες αλλά και η περίφημη κοινωνία των πολιτών. Και πιο συγκεκριμένα Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις που χρηματοδοτούνται αδρά από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Αν μάλιστα ρωτήσει κάποιος έναν παθιασμένο υποστηρικτή της «ευρωπαϊκής ιδέας» για ποιόν λόγο έχει νομιμοποιηθεί όλο αυτό το πήγαινε – έλα στα γραφεία των επιτρόπων η απάντηση που πιθανά θα εισέπραττε θα αφορούσε τη δυνατότητα επηρεασμού και παρέμβασης που πρέπει να έχουν θεσμικές και αναγνωρισμένες οργανώσεις των πολιτών, έτσι ώστε η φωνή των ψηφοφόρων να φτάνει σε όσους λαμβάνουν αποφάσεις. Πάντα για το καλό μας…  Η πραγματικότητα όμως είναι τελείως διαφορετική. Η έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας, που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2015, δείχνει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των συναντήσεων έγινε με εκπροσώπους εταιρειών και επιχειρηματικών ενώσεων, συγκεκριμένα το 75%! Από τις υπόλοιπες συναντήσεις το 17% αφορούσε ΜΚΟ (WWF, Greenpeace, Oxfam, Friends of Earth κ.α.), το 4% δεξαμενές σκέψης (E3G, CEPS, Bruegel, κ.α.) και το 2% τοπικές αρχές.

Ο στρατός των λόμπι κατέλαβε την Ε.Ε

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Του Άρη Χατζηστεφάνου

Στις Βρυξέλλες σταθμεύει ένας στρατός. Δεν είναι μόνο οι ειδικές δυνάμεις των βελγικών ενόπλων δυνάμεων, που περιπολούν στους δρόμους μιας πόλης που βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Είναι κυρίως οι «αερομεταφερόμενες μεραρχίες» από περίπου 91.000 υπαλλήλους σε 9.860 ομάδες πίεσης που εξασφαλίζουν ότι δεν θα υπάρξει ούτε μια απόφαση, η οποία έστω και κατά λάθος, να προασπίζεται τα συμφέροντα των πολιτών σε βάρος των ιδιωτικών επιχειρήσεων.

Με ετήσιο δηλωμένο προϋπολογισμό 1.5 δισεκατομμυρίου ευρώ, μπορούν να εξαγοράσουν να εκβιάσουν ή απλώς να… προσλάβουν σχεδόν οποιονδήποτε υπάλληλο των ευρωπαϊκών θεσμών επιθυμούν.

Οι συγκεκριμένοι αριθμοί δεν προσφέρουν βέβαια την πλήρη εικόνα καθώς αφορούν τα λόμπι που καταγράφηκαν εθελοντικά στο αρχείο των ομάδων πίεσης. Το βέβαιο είναι ότι περίπου 6.200 λομπίστες διαθέτουν ειδικές κάρτες εισόδου στο ευρωκοινοβούλιο (και τις χρησιμοποιούν σχεδόν καθημερινά) ενώ σχεδόν 30.000 άτομα διαμένουν και εργάζονται σταθερά στις Βρυξέλλες με μοναδικό στόχο να προωθούν τα συμφέροντα πολυεθνικών στους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων της ΕΕ.

Η οργάνωση Alter EU που μελετά τις σχέσεις των ομάδων πίεσης με θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζει ότι περίπου το 83% των συναντήσεων που πραγματοποιούνται σε καθημερινή βάση ανάμεσα σε λομπίστες και ανώτατους αξιωματούχους της Κομισιόν δεν καταγράφονται πουθενά ενώ σε μεσαία και κατώτερα στελέχη της Επιτροπής το ποσοστό ξεπερνά το 92%. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως οι εξαγγελίες του Γιούνκερ ότι θα έβαζε τάξη στην ανεξέλεγκτη δράση των μεγάλων λόμπι ήταν ένα φτηνό πυροτέχνημα.