Χρειάζονται κυβερνητικές παρεμβάσεις;

του Ευθύμη Μαραμή

Σύμφωνα με τους mainstream οικονομολόγους και τους κυβερνητικούς σχεδιαστές, ο ανταγωνισμός καθορίζεται από τον αριθμό των επιχειρήσεων σε ένα συγκεκριμένο επαγγελματικό κλάδο. Επειδή υπάρχουν, για παράδειγμα, μόνο τρεις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, οι οποίες μέσω συγχωνεύσεων απέκτησαν δεσπόζουσα θέση, υποστηρίζεται ότι η βιομηχανία αυτή δεν είναι επαρκώς ανταγωνιστική. Χρειάζονται κι άλλες εταιρείες ώστε να υπάρξει «κατάλληλος» ανταγωνισμός. Οι συγχωνεύσεις θα οδηγήσουν στη μείωση του ανταγωνισμού στον κλάδο των επικοινωνιών. To σκεπτικό ολοκληρώνεται με ένα ερώτημα που παραπέμπει στην προσφιλή τακτική των κρατικών απαγορεύσεων: Μήπως πρέπει να απαγορευτούν οι συγχωνεύσεις;

Αυτή η θεώρηση είναι εν μέρει κατανοητή. Το σκεπτικό αυτής της κατανόησης του ανταγωνισμού ή αυτής της προσέγγισης του ανταγωνισμού, είναι προς την κατεύθυνση της προσφοράς χαμηλότερων τιμών και καλύτερης ποιότητας στους καταναλωτές. Το σκεπτικό όμως της απαγόρευσης των συγχωνεύσεων, ωστόσο, είναι λανθασμένη.

Το μόνο που χρειαζόμαστε, είναι η κατάργηση των κυβερνητικών παρεμβάσεων

Τι σημαίνει ο ανταγωνισμός με απλά λόγια; Σημαίνει ότι οι επιχειρηματίες, δύο, τρεις, τέσσερις ή εκατοντάδες, προσπαθούν να παρέχουν, να παράγουν, να ενεργούν καλύτερα από τους ανταγωνιστές τους. Η μόνη προϋπόθεση για επαρκή ανταγωνισμό σε μια βιομηχανία, είναι η απουσία κρατικών περιορισμών σε αυτή τη βιομηχανία. Δεν χρειαζόμαστε κυβερνητικές επιτροπές ανταγωνισμού. Δεν χρειαζόμαστε κυβερνητικές ρυθμιστικές αρχές για να παρακολουθούμε τον αριθμό των επιχειρήσεων, ώστε να λέμε, είναι εντάξει να έχουμε πέντε επιχειρήσεις σε αυτόν τον κλάδο, αλλά δεν είναι εντάξει να έχουμε τέσσερις (Όπως με τα τηλεοπτικά κανάλια για παράδειγμα).

Μορφές συστημάτων υγείας και τρόποι κρατικής παρεμβατικότητας

του Καλλίνικου Νικολακόπουλου

Εκτός από την ιστορική προσέγγιση, που ανέδειξε τους λόγους για τη συγκρότηση της πολιτικής υγείας, η οικονομική προσέγγιση μπορεί να ερμηνεύσει τους λόγους κρατικής παρέμβασης στον τομέα της υγείας. Σύμφωνα με τη δημόσια οικονομική, το κράτος παρεμβαίνει στην οικονομία εξαιτίας των ατελειών και αδυναμιών της ανταγωνιστικής αγοράς. Συγκεκριμένα, το κράτος παρεμβαίνει για να:

• παράσχει στην κοινωνία τα δημόσια αγαθά,
• αγαθά και υπηρεσίες στις επιθυμητές και αναγκαίες ποσότητες,
• επεκτείνει τις δραστηριότητες που δημιουργούν εξωτερικές οικονομίες,
• περιορίσει τις δραστηριότητες που δημιουργούν εξωτερικές επιβαρύνσεις,
• ελέγξει τα μονοπώλια και παρεμποδίσει τη δημιουργία νέων,
• αναδιανείμει το εισόδημα και τον πλούτο για την επίτευξη της άριστης ή κοινωνικά επιθυμητής διανομής,
• σταθεροποιήσει την οικονομία,
• ανακατανείμει τα μέσα παραγωγής στην απαιτούμενη έκταση για πραγματοποίηση της κοινωνικά επιθυμητής οικονομικής ανάπτυξης.

Η παραγωγή ενός αγαθού, έχει ένα όφελος και ένα κόστος για τον παραγωγό του. Για την παραγωγή ενός αγαθού, θα δαπανήσει χρήματα έχοντας ένα κόστος και όταν το αγαθό πουληθεί, θα εισπράξει χρήματα έχοντας όφελος. Υπάρχουν περιπτώσεις που η παραγωγή του αγαθού μπορεί να προκαλέσει όφελος ή κόστος και για την υπόλοιπη κοινωνία, εκτός του παραγωγού που το παράγει. π.χ. η παραγωγή του αγαθού εκπαίδευση, επιφέρει όφελος συνολικά στην κοινωνία, πέραν του οφέλους που αποκομίζει όποιος "καταναλώνει" την εκπαίδευση. Ένα εργοστάσιο που μολύνει ρίχνοντας τα λήμματά του σε λίμνη, ποταμό ή θάλασσα, πέραν του κόστους που έχει ο ιδιοκτήτης για να παράγει το αγαθό, έχει κόστος για όλη την κοινωνία από την μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα. Όταν μία παραγωγική δραστηριότητα δημιουργεί εξωτερικές οικονομίες, σημαίνει ότι δημιουργείται όφελος για το σύνολο της κοινωνίας, πέραν του οφέλους που αποκομίζουν οι παραγωγοί της. Αντίστοιχα, όταν η παραγωγική δραστηριότητα δημιουργεί εξωτερική επιβάρυνση, δημιουργείται και πρόσθετο κόστος για το σύνολο της κοινωνίας, πέραν του ατομικού κόστους.