Η μεταπολιτευτική ιστορία του Κέντρου

Cogito ergo Sum

του Θοδωρή Αθανασιάδη

Και νά, λοιπόν, που, εκτός από την "3η του Σεπτέμβρη", ο σοσιαλισμός στην Ελλάδα έχει πλέον και "3η του Γενάρη".  Ώδινεν Γιώργος και έτεκεν ΚΙνημα ΔΗμοκρατών ΣΟσιαλιστών, άλλως πως ΚιΔηΣο. Η σοβαρότης τού εγχειρήματος είναι αναμφισβήτητη και, ως εκ τούτου, θα ασχοληθούμε μαζί της στα προσεχή "Σαββατιάτικα", όπως της αρμόζει. Επειδή, όμως, αυτό το ΚιΔηΣο μού θυμίζει κάτι από τα περασμένα, για την ώρα λέω να σας διηγηθώ εν συντομία την μεταπολιτευτική ιστορία τού πολιτικού χώρου τον οποίο αποκαλούμε "κέντρο".

Όπως είναι γνωστό, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέστρεψε πανίσχυρος στην χώρα μετά την πτώση τής χούντας. Αμέσως έφτιαξε μια Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητος, η οποία ανέλαβε τριπλό έργο: να αντιμετωπίσει την εισβολή των τούρκων στην Κύπρο, να περιφρουρήσει την νεογέννητη δημοκρατία από τους νοσταλγούς τής "εθνοσωτηρίου" και να οδηγήσει την χώρα σε κανονικές εκλογές όσο το δυνατόν συντομώτερα.

Ο Γεώργιος Μαύρος, ως πρόεδρος της ΕΚ-ΝΔ

Σ' εκείνη την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητος, ο Καραμανλής τοποθέτησε στελέχη τόσο από την προδικτατορική δεξιά (την δική του ΕΡΕ) όσο και από την προδικτατορική Ένωση Κέντρου (του Γεωργίου Παπανδρέου). Αντιπρόεδρος και υπουργός εξωτερικών (με το εξαιρετικά δύσκολο έργο να χειριστεί το πρόβλημα της Κύπρου) τοποθετήθηκε ο χαλκέντερος κεντρώος πολιτικός (μπήκε στην πολιτική το 1945) και πρώην διοικητής τής Τραπέζης της Ελλάδος (1964-1966) Γεώργιος Μαύρος. Στο υπουργείο οικονομικών τοποθετήθηκε ένας άλλος κεντρώος πολιτικός και πρώην υποδιοικητής τής Τραπέζης της Ελλάδος (παραιτήθηκε το 1967 λόγω της χούντας), ο Ιωάννης (Γιάγκος) Πεσμαζόγλου, στον οποίο ανατέθηκαν οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Ελλάδας στην Ε.Ο.Κ.. Να σημειώσουμε εδώ ότι και οι δυο αυτοί κεντρώοι πολιτικοί συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν και εξορίστηκαν κατά την περίοδο της δικτατορίας.

Ευρωπαίοι και Ν.Δ. σπόνσορες του Τσίπρα

Το Ποντίκι

του Σταύρου Χριστακόπουλου

Η αξιωματική αντιπολίτευση απομακρύνεται από το Κέντρο αφήνοντας ζωτικό χώρο στον ΣΥΡΙΖΑ

Ούτε πυροβόλα κροτάλισαν ούτε απειλές ή φωνές διαμαρτυρίας ακούστηκαν κατά την πρώτη επίσκεψη της τρόικας στην Αθήνα. Αντιθέτως όλα πήγαν ομαλά και ήδη ένας σκόπελος, αυτός των εργασιακών, βγήκε από τη μέση με απώλειες μεν, πλην διαχειρί-σιμες, για την κυβέρνηση. Ούτε για τα F-16 έγινε φασαρία ούτε για επιπλέον μέτρα. Με απλά λόγια, η κυβέρνηση την έβγαλε καθαρή σε πρώτη φάση.

Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι η αξιολόγηση περνάει αβρόχοις ποσί. Απλώς δεν συμβαίνει ο χαμός που γινόταν άλλες φορές ή αυτός που αναμενόταν σύμφωνα με τις... πάντα έγκυρες πληροφορίες που διέσπειρε η αξιωματική αντιπολίτευση.

Σημαίνει όμως ότι οι δανειστές -όλες οι πλευρές τους - δείχνουν διατεθειμένες να δώσουν τράτο στην κυβέρνηση έως την τελευταία στιγμή ώστε να κριθεί αν επιτυγχάνονται οι στόχοι, προκειμένου να αποφευχθούν νέα πρεσαρίσματα για το 2018.

Σημαίνει επίσης ότι οι δανειστές, αντί να φορτώνουν υπέρμετρα μια ατζέντα ήδη φορτωμένη με προαπαιτούμενα, προτιμούν να δουν αποτελέσματα και μεταρρυθμίσεις να λειτουργούν αντί να ψηφίζονται και να μένουν στο συρτάρι. Συνεπώς η τρεχάλα για τον Ευκλείδη Τσακαλώτο όχι μόνο δεν σταματάει, αλλά εντείνεται, ώστε να παρουσιαστεί στους δανειστές ο ζητούμενος βαθμός αποτελεσματικότητας.

Τι θα πει "η επιστροφή του πολιτικού Κέντρου"

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Αν οι πολιτικές εξελίξεις - περισσότερο δηλαδή οι ζυμώσεις στην σημερινή κυβερνητική παράταξη και τα τραντάγματα στις σχέσεις της Ελλάδας του 2017-18 με τους "εταίρους", παρά ο,τιδήποτε άλλο... - και οι κάλπες, όχι δε οι δημοσκοπήσεις που ούτως ή άλλως παγίωσαν την ετυμηγορία τους, αποφασίσουν και περάσουν την ευθύνη των πραγμάτων στον Κυριάκο Μητσοτάκη οπότε και η Ν.Δ. θα βρεθεί στην ανάγκη να κυβερνήσει, τότε αν η τελική έκβαση επιχειρηθεί να μην είναι η "δεξιά παρένθεση", οι τοποθετήσεις ενός μικρού βιβλίου θα γίνουν ιδιαίτερα επίκαιρες.

Τιτλοφορημένο "Μέση Γη" (ο τυχόν οικείος με τους θρύλους του J.R.R. Tolken δεν θα αντισταθεί στην μεταφορά στην Middle-Earth/Endor και την παράξενη πραγματικότητά της), το βιβλίο αυτό του Θοδωρή Πελαγίδη, γνωστότερου από την "Στιγμή της Στροφής για την Ελληνική οικονομία" (στις αρχές της κρίσης) και από την "Προσοδοθηρία και Μεταρρυθμίσεις" (προτού η κρίση εκδηλωθεί) καθώς και με την συμπόρευσή του με τον Βαγγέλη Βενιζέλο, δηλώνει ευθέως την πολιτική στόχευση: "Η επιστροφή του πολιτικού Κέντρου". Με την περαιτέρω διευκρίνηση ότι εισφέρει και θεωρία αλλά και προτάσεις οικονομικής πολιτικής "για την ανασυγκρότηση της αστικής δημοκρατικής παράταξης".

Ο κεντρώος χώρος, ο Ευάγγελος και ο Ροΐδης

Εμπρός, 10/9/1951, η επομένη των εκλογών (αριστερά): Εκμηδενίζεται το κόμμα του Γ. Παπανδρέου.
Ελευθερία, 17/2/1964, η επομένη των εκλογών (δεξιά): Ο Γ. Παπανδρέου κα-τα-πλη-κτι-κός νικητής.

"Κατά τας ημέρας των στηλιτικών ήκουσα ξένον, γηράσαντα παρ' ημίν, να εκφράζη την ακόλουθον γνώμην: «Έκαστος τόπος έχει την πληγήν του, η Αγγλία την ομίχλην, η Βλαχία την ακρίδα, η Αίγυπτος τας οφθαλμίας και η Ελλάς τους Έλληνας»" (Εμμανουήλ Ροΐδης, Ανέκδοτο έργο για τους έλληνες). 

Υποθέτω πως, αν δεν υπήρχαν από την μια ο ανασχηματισμός κι από την άλλη η κολοκυθιά τού ΕΣΡ, η σημαντικώτερη πολιτική είδηση των ημερών θα ήταν οι συζητήσεις για την επάνοδο του Γιώργου Παπανδρέου στο ΠαΣοΚ. Αν δεν έχετε εκτιμήσει δεόντως την σημασία αυτού του ζητήματος, προφανώς δεν έχετε λάβει υπ' όψιν την -έμμεση πλην σαφή- απειλή τού Ευάγγελου Βενιζέλου ότι θα αποχωρήσει από το κόμμα αν συνεχιστούν οι επαφές των δυο πλευρών. Κατά ταύτα, είμαι βέβαιος πως, αν ζούσε σήμερα ο ξένος τού παραπάνω ροΐδειου αποσπάσματος, θα συμπλήρωνε στην φράση του το "...και η Χαριλάου Τρικούπη τον Ευάγγελον Βενιζέλον".

Ας σοβαρευτούμε, όμως. Το ΠαΣοΚ αυτοπροσδιορίζεται ως κόμμα τού κεντροαριστερού χώρου. Όπως και νά 'χει, πάντως, είναι ένα αστικό κόμμα, τοποθετημένο σε κάποια απροσδιόριστη θέση κάπου στο κέντρο, ίσως λίγο αριστερώτερα (όπως λένε όσοι το βλέπουν από μέσα) ίσως λίγο -ή περισσότερο- δεξιώτερα (όπως λέμε όσοι το βλέπουμε απ' έξω). Ως τέτοιο κόμμα, λοιπόν, το ΠαΣοΚ εντάσσεται άνετα στο πλάνο τού δηκτικού ροΐδειου λόγου, αρθρωμένου σε μια εποχή που δεν υπήρχαν επαναστατικά κόμματα:

"Αν υπήρχε λεξικόν της νεοελληνικής γλώσσης, νομίζομεν ότι ο ορισμός της λέξεως κόμμα ήθελεν είναι ο ακόλουθος: «Ομάς ανθρώπων ειδότων ν’ αναγινώσκωσι και ν’ ανορθογραφώσιν, εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες, ενούμενοι υπό έναν οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν’ αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παράσχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι» (Εμμανουήλ Ροΐδης, περιοδικό "Ασμοδαίος", 1975). 

Η καπηλεία του Κέντρου

Νέα Πολιτική

Του Μελέτη Μελετόπουλου*

 

Διαβάζοντας το κορυφαίο έργο του Πωλ Κρούγκμαν «Η συνείδηση ενός προοδευτικού» (σε εξαιρετική μετάφραση στα ελληνικά του Αντώνη Παπαγιαννίδη από τις εκδόσεις «Πόλις»), συνειδητοποιεί κανείς πόσο πιο ισορροπημένη αλλά και σύνθετη, ακατάλληλη για φανατισμένους και απλοϊκούς εγκεφάλους, είναι η έννοια του Κέντρου.

Ας ορίσουμε, χάριν οικονομίας της συζήτησης, το Κέντρο, ως τον πολιτικό χώρο που κατάγεται από την μεγάλη παράταξη των Φιλελευθέρων που εκσυγχρόνισε και διπλασίασε την Ελλάδα, την παράταξη που ανέδειξε κορυφαίες προσωπικότητες με διεθνή εμβέλεια, που διαπνέεται από τα ιδεώδη του Πατριωτισμού, της Δημοκρατίας και της Κοινωνικής Δικαιοσύνης και εμπνέεται από την προσωπικότητα και τις ιδέες του Ελευθερίου Βενιζέλου, του Αλέξανδρου Παπαναστασίου, του Νικολάου Πλαστήρα, του Γεωργίου Καρτάλη και του Γεωργίου Παπανδρέου. Ο τελευταίος μάλιστα όρισε με επιγραμματικό τρόπο το Κέντρο: «Διαφέρομεν από την Δεξιάν ως προς την Δικαιοσύνην, διαφέρομεν από την Αριστεράν ως προς την Ελευθερίαν».