Από τις “γκρίζες ζώνες”στο “τουρκικό” Αγαθονήσι! – Γιατί η παρενόχληση ήταν αναμενόμενη

του Σταύρου Λυγερού 

«Σε τουρκικό έδαφος ο Έλληνας πρωθυπουργός» έγραψαν τουρκικά ΜΜΕ και βεβαίως δεν αναφέρονταν στην προ καιρού επίσκεψή του στη γειτονική χώρα. Αναφέρονταν στην επίσκεψή του στο Αγαθονήσι στις 25 Μαρτίου για την εθνική επέτειο. Και μπορεί το τουρκικό υπουργείο Άμυνας να διέψευσε ότι το ελικόπτερο που μετέφερε τον Τσίπρα παρενοχλήθηκε από τουρκικά μαχητικά, αλλά είναι σκαστή παρενόχληση όταν ένα μαχητικό πετάει με ταχύτητα σε μικρή απόσταση από ελικόπτερο. Εάν, μάλιστα, η απόσταση είναι πολύ μικρή μπορεί και να προκαλέσει πτώση του ελικοπτέρου.

Στην πραγματικότητα, η συμπεριφορά της τουρκικής αεροπορίας δεν είναι αυθαίρετη. Υπηρετεί την εθνική πολιτική της Άγκυρας, η οποία θεωρεί το Αγαθονήσι, όπως και άλλα ελληνικά νησιά, τουρκικό. Κι αυτό δεν είναι μόνο πολιτική Ερντογάν. Τον Οκτώβριο του 2017, ο αρχηγός της κεμαλικής αξιωματικής αντιπολίτευσης Κιλιντσάρογλου είχε κατηγορήσει τον Ερντογάν ότι έχει αφήσει τουρκικά νησιά στο Αιγαίο να είναι υπό ελληνική κατοχή και τον είχε καλέσει ουσιαστικά να επέμβει για να κατεβάσει την ελληνική σημαία! Με άλλα λόγια, είχε επιχειρήσει να διεμβολίσει την πολιτική ηγεμονία του Τούρκου προέδρου, υπερακοντίζοντας σε εθνικισμό-επεκτατισμό.

Δεν ήταν, άλλωστε, η πρώτη φορά που η Άγκυρα αμφισβήτησε την ελληνικότητα και κατοικημένων ελληνικών νησιών. Επισήμως, μάλιστα, έχουν κατονομάσει το Αγαθονήσι σαν τουρκικό έδαφος!  Στην πραγματικότητα, η Τουρκία επιχειρεί εδώ και πολλά χρόνια ένα ποιοτικό άλμα στις μονομερείς επεκτατικές διεκδικήσεις της, όπως αυτές εγκαινιάσθηκαν το 1973. Μπορεί τα ανοικτά μέτωπα που έχει στα ανατολικά σύνορά της, όπως και η κρίση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, να μην αφήνουν περιθώρια για στρατιωτικού χαρακτήρα τυχοδιωκτισμούς στο Αιγαίο, αλλά οι επεκτατικές διεκδικήσεις παραμένουν ακέραιες στο τραπέζι.

Ίμια: Οι συνέπειες μιας ήττας χωρίς μάχη

Το Ποντίκι

του Δημήτρη Μηλάκα

Η παγίωση της θεωρίας των γκρίζων ζωνών, η οποία – εκτός των άλλων – έχει καταργήσει τα ελληνοτουρκικά σύνορα στο Αιγαίο, και η τοποθέτηση όλης της περιοχής κάτω από την αμερικανονατοϊκή ομπρέλα περιγράφουν τις συνέπειες – που φτάνουν μέχρι σήμερα – της κρίσης των Ιμίων.

 

Η νέα κατάσταση που προέκυψε στο Αιγαίο (γκρίζες ζώνες, αμερικανική επιδιαιτησία και επιχειρησιακός έλεγχος) μετά την κρίση υπήρξε για δεκαετίες το ζητούμενο τόσο για την Άγκυρα όσο και για την Ουάσιγκτον. Υπό αυτήν την έννοια η κρίση των Ιμίων ήταν τουλάχιστον αναμενόμενο – αν όχι προσχεδιασμένο – να ξεσπάσει τη στιγμή που ξέσπασε.

 

Οι ενδείξεις που υπάρχουν και πιστοποιούν ότι η κρίση δεν οφείλεται στο τυχαίο γεγονός της προσάραξης ενός τουρκικού εμπορικού πλοίου στις βραχονησίδες είναι πολλές και χαρακτηριστικές. Η σημαντικότερη από αυτές βρίσκεται σε ένα τηλεγράφημα της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 1991. Σ’ αυτό το τηλεγράφημα προς την Ουάσιγκτον (17.10.1991) ο τότε Αμερικανός πρεσβευτής (Σωτήρχος) «μαντεύει»:

• «Είναι σημαντικό να θυμάται κανείς ότι ένα οικονομικό θέμα – το πετρέλαιο της θάλασσας του Αιγαίου – παραμένει μεταξύ των πλέον πιθανών λόγων ανάφλεξης στα επόμενα τρία με πέντε χρόνια».

«Τουρκικά» τα Ίμια και «ανύπαρκτο» Καστελόριζο

Το Ποντίκι

του Δημήτρη Μηλάκα

Εντείνεται η τουρκική προσπάθεια ενσωμάτωσης «γκρίζων» ζωνών και νησίδων

Η ένταξη των τουρκικών απαιτήσεων στο Αιγαίο στην ατζέντα της προεκλογικής περιόδου, που αρχίζει στη γειτονική χώρα, καθώς ανακοινώθηκε η ημερομηνία (24 Ιουνίου) των πρόωρων βουλευτικών και προεδρικών εκλογών στη γειτονική χώρα, προεξοφλεί τη συνέχιση της έντασης στα ελληνοτουρκικά. Γι’ αυτήν την αναμενόμενη κλιμάκωση της έντασης, θα πρέπει να σημειώσουμε, μας είχε προειδοποιήσει προ ημερών ο πολυπράγμων «ήσυχος Αμερικανός» πρεσβευτής στην Αθήνα Τζέφρι Πάιατ, «μαντεύοντας» μάλιστα ότι η Τουρκία πάει σε πρόωρες εκλογές.

Μέχρι πού μπορεί να φτάσει η κλιμάκωση της έντασης στα ελληνοτουρκικά δεν είναι εύκολο να το προβλέψει κάποιος. Εύκολα, ωστόσο, μπορεί ο καθένας να εκτιμήσει τις πιθανές εξελίξεις έχοντας κατά νου τα γεγονότα των τελευταίων ημερών:

● Παρενόχληση του ελικοπτέρου που μετέφερε τον πρωθυπουργό στη Ρω.

● Δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων περί υποστολής ελληνικής σημαίας από Τούρκους κομάντος σε ελληνική (αμφισβητούμενη από την Τουρκία) νησίδα στο σύμπλεγμα Ανθρωποφάγων στους Φούρνους.

● Δήλωση (γραπτή) του Τούρκου μόνιμου αντιπροσώπου στον ΟΗΕ όπου η Τουρκία δηλώνει ότι δεν υπάρχουν κοινά ελληνο-κυπρο-αιγυπτιακά θαλάσσια σύνορα στη Μεσόγειο, αμφισβητώντας μ’ αυτόν τον τρόπο την... ύπαρξη του Καστελόριζου.

Στρατηγικό κενό

Το Ποντίκι

του Δημήτρη Μηλάκα

Με «κενό» στρατηγικής, η χώρα στροβιλίζεται στην τουρκική δίνη, η οποία εκδηλώνεται με ιδιαίτερη και κλιμακούμενη ένταση στο Αιγαίο. Παρότι οι στόχοι της Άγκυρας διατυπώνονται με σαφήνεια και έμπρακτα σε καθημερινή βάση, η Αθήνα (κυβέρνηση και αντιπολίτευση) πελαγοδρομεί αδυνατώντας να πιστέψει (και να αντιμετωπίσει) τη συντεταγμένη, μεθοδική και έμπρακτη αμφισβήτηση ελληνικών εδαφών από την Τουρκία.

 

Η υιοθέτηση μιας αναθεωρητικής (της Συνθήκης της Λωζάννης) πολιτικής από την κυβέρνηση του Ταγίπ Ερντογάν αποτελεί στρατηγική επιλογή (στροφή) της για δύο λόγους:

 Ο πρώτος σχετίζεται με τις εσωτερικές συμμαχίες του Ερντογάν προκειμένου να εξασφαλίσει τη νίκη στο επικείμενο δημοψήφισμα του Απριλίου για την αλλαγή του Συντάγματος, που θα του αναγνωρίσει υπερ-εξουσίες. 

 Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με τη γενικότερη ανακατανομή ισχύος στην ευρύτερη περιοχή, όπου η Τουρκία διεκδικεί ρόλο περιφερειακής «υπερ-δύναμης».

 

Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων ενισχύθηκε καταλυτικά μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του περασμένου καλοκαιριού. Έκτοτε η διοίκηση Ερντογάν επιχειρεί να συγκροτήσει ένα ισχυρό εθνικό μέτωπο για να αντιμετωπίσει εσωτερικούς (Κούρδους) και εξωτερικούς (κατά κύριο λόγο τις ΗΠΑ) εχθρούς. Η συγκρότηση του εσωτερικού μετώπου, θα πρέπει να σημειωθεί, βασίζεται στην ανάγκη αντιμετώπισης ενός καθ’ όλα υπαρκτού κινδύνου, του ακρωτηριασμού του τουρκικού κράτους για χάρη της ενίσχυσης του κουρδικού προτεκτοράτου που δημιουργείται σε εδάφη της Συρίας και του Ιράκ.