Ποια είναι τα όρια του κράτους στην αναδιανομή εισοδήματος

Τα δημόσια βάρη μπορούν να υπηρετήσουν την ουσιαστική ισότητα μόνο μέσω στοχευμένης μακροπρόθεσμης αναδιανομής. Τι πραγματικά μπορεί να καθορίζει το κράτος. 

Γράφει ο Κ. Π. Παπανικολάου

Μια επεκτατική οριοθέτηση του πλούτου, η οποία καταλαμβάνει εισοδήματα της μεσαίας τάξης, έχει αποτελέσει τη βάση για σημαντικές πολιτικές αποφάσεις οιονεί αναδιανεμητικού χαρακτήρα μέσω των φόρων και του ασφαλιστικού συστήματος. Αυτή η επεκτατική οριοθέτηση πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο με όρους οικονομικής ευστοχίας, αλλά και με όρους συμφωνίας της προς το Σύνταγμα.

Κατανοούμε συνήθως τον πλούτο κατ’ αντιδιαστολή προς την ένδεια, και αντιστρόφως. Έτσι, τα δύο μεγέθη ερμηνεύονται κατά κανόνα ως καταστάσεις απόκλισης από την ισότητα μεταξύ ατόμων που μετέχουν στην ίδια κοινωνία και μερίζονται το ίδιο συνολικό προϊόν που παράγεται στην οικονομική διαδικασία. Ποια ισότητα, όμως, είναι αυτή που ανατρέπεται; Η ισότητα των ευκαιριών, η ισότητα των ικανοτήτων ή, απλώς, η ισότητα του αποτελέσματος που έχει η οικονομική δραστηριότητα για τον καθένα μας;

Προφανώς, ο πλούτος και η ένδεια παραπέμπουν άμεσα μόνο στην τελευταία ανισότητα, αυτήν που αφορά στο αποτέλεσμα της συσσώρευσης οικονομικών δυνάμεων. Ωστόσο, η ανισότητα ως προς τη συσσώρευση μπορεί να επηρεάζει και τις υπόλοιπες ισότητες: Ένα άτομο που δεν μπορεί να καλύψει τις βασικές βιοτικές ανάγκες του προφανώς δεν έχει τις ίδιες ευκαιρίες προσωπικής ευημερίας με αυτές ενός πλουσίου, ο οποίος εκκινεί από πλεονεκτική αφετηρία χωρίς τα βάρη αλγεινών βιοτικών μεριμνών.

Η έντονη ανισοκατανομή του εισοδήματος αποσταθεροποιεί την οικονομία.

του Κώστα Μελά

Τα σημαντικά σφάλματα της οικονομικής κοινωνίας στην οποία ζούμε είναι  η αυθαίρετη και άνιση διανομή του πλούτου και των εισοδημάτων.

Ας πάρουμε ως παράδειγμα την οικονομία των ΗΠΑ. Στη Γραφική παράσταση που ακολουθεί καταγράφονται οι εξελίξεις του μεριδίου του εισοδήματος που αναλογεί στο κατώτερο 90,0% των εισοδηματικών κλιμακίων (μπλε γραμμή) , αυτό που αναλογεί στο ανώτερο 1,0% (κόκκινη γραμμή) και στους μισθούς (πράσινη γραμμή) την περίοδο 1929-2014.

 

Το πρώτο γενικό συμπέρασμα που συνάγεται είναι ότι από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 αρχίζει συνεχή μείωση του ποσοστού του εισοδήματος  που αναλογεί στο κατώτερο 90,0% του πληθυσμού με βάση τα εισοδηματικά μερίδια. Ουσιαστικά επανέρχεται σε επίπεδα πριν από την μεγάλη οικονομική κρίση του 1929.

Αντιθέτως το ανώτερο 1,0% του πληθυσμού με βάση πάντα τα εισοδηματικά μερίδια βλέπει το ποσοστό του να αυξάνει. Σχεδόν διπλασιάζεται, επανερχόμενο περίπου στο επίπεδο πριν από τη μεγάλη οικονομική κρίση.

Το ποσοστό των μισθών στο συνολικό εισόδημα επίσης αρχίζει να μειώνεται, μετά από μια περίοδο σταθερότητας, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Κ.Μελάς: Η ανισοκατανομή εισοδημάτων το μέγα θέμα

Νέα Κρήτη

Έρχεται Κρίση χωρίς ένα New Deal Διεθνώς

Τα σημαντικά σφάλματα της οικονομικής κοινωνίας στην οποία ζούμε είναι η αυθαίρετη και άνιση διανομή του πλούτου και των εισοδημάτων, λέει στον 98.4 ο καθηγητής Χρηματοοικονομικών της Παντείου Κώστας Μελάς . Στις σημερινές συνθήκες η αποταμίευση και η νομισματική ρευστότητα είναι υπερεπαρκείς. Επομένως, μέτρα αναδιανομής των εισοδημάτων κατά τρόπο που πιθανώς να αυξάνει τη ροπή προς κατανάλωση μπορεί να αποδειχτούν ευνοϊκά για τη συσσώρευση του κεφαλαίου. Διαχέεται όμως, στην κοινή γνώμη μια λανθασμένη (για την ακρίβεια κατευθυνόμενη) αντίληψη ότι η συνεχής αύξηση του εισοδήματος στα ανώτερα και ανώτατα εισοδηματικά κλιμάκια συμβάλλει και στην αύξηση του πλούτου της κοινωνίας.

Όπως λέει ο κ. Μελάς., πρόκειται για την αντίληψη γνωστή ως Trickle-down effect που συνδέεται άμεσα με την Καμπύλη Laffer, με τη μείωση των φόρων σε συγκεκριμένες κοινωνικές και επιχειρηματικές κατηγορίες. Το δόγμα αυτό αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της κυρίαρχης σχολής των Οικονομικών της Προσφοράς. Ουδέν ψευδέστερον, όμως. Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει. Η μείωση της ανισοκατανομής του εισοδήματος συμβάλλει αποφασιστικά στην αύξηση του πλούτου της κοινωνίας, διαμέσου της αύξησης του όγκου του κεφαλαίου. Έρχεται κρίση πολύ βαθύτερη κατά τον ίδιο, αν δεν υ6πάρξει διεθνώς μια συμφωνία για δικαιότερη κατανομή των εισοδημάτων και για χώρες όπως η Ελλάδα αυτό πρέπει να γίνει άμεσα κατανοητό από το πολιτικό σύστημα που τυρβάζει για την ώρα μόνο για την εκλογική του επιβίωση .

Το νέο σύστημα των δύο τάξεων

analyst

Οι οικονομικές εντάσεις που θα κλιμακωθούν, σε συνδυασμό με τη γήρανση του πληθυσμού σε πολλές βιομηχανικές χώρες, θα οδηγήσουν σε μία σύγκρουση των γενιών – ενώ οι δύο τάξεις θα βρεθούν αντιμέτωπες μεταξύ τους, αφού δεν θα υπάρχει πια η εξισορροπητική μεσαία, στην οποία στηρίζεται η Δημοκρατία.

.

του Βασίλη Βιλιάρδου

Ανάλυση

Σύμφωνα με μία πρόσφατη ανάλυση (Bain Consulting), στον ουρανό των βιομηχανικών χωρών συγκεντρώνονται βαριά σύννεφα που προμηνύουν μία τρομακτική καταιγίδα – παρόμοια μεν με αυτή που οδήγησε στο κραχ του 1929 και στη Μεγάλη Ύφεση, αλλά πολύ πιο καταστροφική. Ειδικότερα, οι παρακάτω τρεις προβλέψιμες τάσεις μαζί συσσωρεύονται και συντονίζονται μεταξύ τους, σε ένα απειλητικό σύνολο:

(α) η αυτοματοποίηση, η οποία θα αναδιαμορφώσει ολόκληρες οικονομίες, θα ανατρέψει τις αγορές εργασίας και θα αλλάξει εντελώς τους κανόνες του παιχνιδιού σε πολλούς τομείς της οικονομίας,

(β) η γήρανση του πληθυσμού που θα επιβαρύνει όλα τα κοινωνικά συστήματα όπως ποτέ μέχρι σήμερα, απειλώντας να τα διαλύσει εντελώς και

(γ) οι αυξανόμενες ανισότητες στη διανομή των εισοδημάτων, καθώς επίσης των περιουσιακών στοιχείων στις ανεπτυγμένες χώρες – όπου η απόσταση μεταξύ των κερδισμένων και χαμένων του εκσυγχρονισμού και της παγκοσμιοποίησης θα αυξάνεται συνεχώς, με τους κερδισμένους να αποτελούν τη συντριπτική μειονότητα.