Σαουδική Αραβία: ο προβοκάτορας της Μέσης Ανατολής

Φωτιά στην πιο ήσυχη, σχετικά πάντα, γωνιά της Μέσης Ανατολής απειλεί να βάλει η Σαουδική Αραβία μετά τον αποκεφαλισμό το προηγούμενο Σάββατο 2 Ιανουαρίου 2016 τεσσάρων Σιιτών κληρικών, μεταξύ των οποίων κι ο Νιμρ αλ Νιμρ, σημαίνουσα μορφή του Σιτικού κινήματος στη Σαουδική Αραβία.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Ο Σιίτης κληρικός καταδικάστηκε κατηγορούμενος για τρομοκρατία στην εσχάτη των ποινών για τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στα ανατολικά της χώρας, όπου κατοικεί το 10% των Σιιτών κι όπου βρίσκονται τα σημαντικότερα ενεργειακά αποθέματα, οι οποίες συγκλόνισαν το βασίλειο των Σαούντ το 2011, στα απόνερα της αραβικής άνοιξης. Να σημειωθεί πως όλα τα ρεπορτάζ του διεθνούς Τύπου περιγράφουν τον αποκεφαλισθέντα Σιίτη ως αμετακίνητο στις απόψεις του μεν, ωστόσο μετριοπαθή!

Η έφοδος αγανακτισμένων Ιρανών και ο εμπρησμός που ακολούθησε στην πρεσβεία της Σαουδικής Αραβίας στην Τεχεράνη έδωσαν την αφορμή στο Ριάντ να κλιμακώσει περαιτέρω τη στάση του διακόπτοντας τις διπλωματικές σχέσεις με το Ιράν. Στα χνάρια του βασιλείου των Σαούντ, το Σουδάν απέλασε τον ιρανό διπλωμάτη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ζήτησαν από την Τεχεράνη να μειώσει τον αριθμό της διπλωματικής της αποστολής, σε μια προσπάθεια υποβάθμισης των διπλωματικών τους σχέσεων. Έτσι, με μια καλά υπολογισμένη κίνηση το Ιράν βρέθηκε στη θέση του απολογούμενου, εμφανιζόμενο ως δύναμη αποσταθεροποίησης κι η Σαουδική Αραβία από θύτης εμφανίζεται ως θύμα!

Η αντιπαράθεση μεταξύ Σιιτών και Σουνιτών βάζει και πάλι φωτιά στη Μέση Ανατολή

Pakistani Shiite Muslims protest against the execution Shiite cleric Nimr. EPA, SHAHZAIB AKBAR

Του Ρέντσο Γκουόλο *

Η εκτέλεση του σιίτη σεΐχη Νιμρ Αλ Νιμρ, ενός από τους πολιτικούς και θρησκευτικούς ηγέτες του κινήματος διαμαρτυρίας που ξέσπασε το 2011 στην πλούσια ανατολική επαρχία της Σαουδικής Αραβίας, υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσει μια διπλή έκρηξη στην περιοχή. Μια έκρηξη θρησκευτική, ανάμεσα στους Σουνίτες και τους Σιίτες. Και μια έκρηξη πολιτική, ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και το Ιράν, που έχουν αυτοανακηρυχθεί προστάτες αυτών των κοινοτήτων.

Η αντιπαράθεση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν έχει μια μακρά ιστορία. Στη ρίζα της βρίσκεται η θρησκευτική απέχθεια που τρέφουν οι Ουαχαμπίτες της Σαουδικής Αραβίας απέναντι στους Σιίτες, τους οποίους θεωρούν όχι αληθινούς μουσουλμάνους, αλλά αποστάτες. Όταν πέθανε ο ιδρυτής του ισλάμ, ο Προφήτης Μωάμεθ, το 632, οι Άραβες που τον ακολουθούσαν διχάστηκαν για το ποιος έπρεπε να τον διαδεχθεί. Οι περισσότεροι, που αργότερα θα γίνονταν γνωστοί ως Σουνίτες, υποστήριξαν τον Αμπού Μπακρ, ένα φίλο του Προφήτη και πατέρα της συζύγου του, Αΐσα.  Άλλοι επισήμαναν ότι ο Προφήτης είχε ορίσει διάδοχό του τον Άλι, εξάδελφο και γαμπρό του, και έγιναν γνωστοί ως Σιίτες. Οι υποστηρικτές του Αμπού Μπακρ επικράτησαν, παρόλο που ο Άλι κυβέρνησε για λίγο με τον τίτλο του τέταρτου χαλίφη. Ο διχασμός αυτός οξύνθηκε ακόμη περισσότερο όταν ο γιος του Άλι, ο Χουσέιν, σκοτώθηκε το 680 στην Καρμπάλα από σουνίτες στρατιώτες. Οι Σουνίτες εξακολούθησαν να μονοπωλούν την πολιτική ισχύ, ενώ οι Σιίτες ζούσαν στο περιθώριο και συμβουλεύονταν τους ιμάμηδες, οι πρώτοι δώδεκα των οποίων ήταν απόγονοι του Άλι.

Επικίνδυνο ρήγμα

Νέα Πολιτική

του Μελέτη Μελετόπουλου*

Το ενδο-ισλαμικό ρήγμα μεταξύ Σουννιτών και Σιιτών, που προέκυψε με την εκτέλεση του ηγέτη των σιιτών της Σαουδικής Αραβίας, οδηγεί σε απρόβλεπτες εξελίξεις παγκόσμιας σημασίας.

Οι Σουννίτες αποτελούν το 85% των μουσουλμάνων σε παγκόσμια κλίμακα (1,6 δισ.), ενώ οι Σιίτες είναι η μειοψηφία (150 έως 200 εκατομμύρια). Η διάσπαση του ισλαμικού κόσμου σε σουννίτες και σιίτες συντελέσθηκε τον 7^ο αιώνα, λόγω της μάχης για την διαδοχή του ιδρυτή της θρησκείας. Οι Σουννίτες κυριαρχούν στην Αραβική Χερσόνησο, στην Τουρκία, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές, την Μαλαισία και την Ινδονησία. Οι Σιίτες πλειοψηφούν και αποτελούν το κυρίαρχο δόγμα στο Ιράν, το Ιράκ, το Μπαχρέϊν, το Αζερμπαϊτζάν και την Υεμένη. Στην Σαουδική Αραβία κυριαρχεί μία συντηρητική ερμηνεία του σουννιτικού Ισλάμ, ο Ουαχαμπισμός.

Βίαιες αντιπαραθέσεις μεταξύ σουννιτών και σιιτών υφίστανται α. στην Υεμένη, όπου Σιίτες αντάρτες από τον βορρά, οι Χούθι, ανέτρεψαν την σουννιτική κυβέρνηση, προκαλώντας την επέμβαση της Σαουδικής Αραβίας, β. στην σουννιτική Συρία, όπου κυριαρχεί ο σιίτης Άσαντ και γ. στο Ιράκ, όπου το σουννιτικό χαλιφάτο έχει καταλάβει το βόρειο τμήμα της χώρας, ενώ το υπόλοιπο ελέγχεται από το σιιτικό καθεστώς της Βαγδάτης. 

Οδοιπορικό στο Ιράκ και την αρχαία Μεσοποταμία

ardin-rixi

Απεικόνιση της μάχης της Καρμπάλα

Του Γιώργου Λιερού από τον Δρόμο της Αριστεράς

Από εκεί που βρίσκεται σήμερα το Ιράκ, ξεκίνησαν όλα: το κράτος, οι κοινωνικές τάξεις, οι πόλεις, η γραφή, οι οργανωμένες θρησκείες. Το ταξίδι στο Ιράκ είναι ταξίδι στις απαρχές του ιστορικού χρόνου, ένα προσκύνημα για οποιονδήποτε ονειρεύεται να ξαναφτιάξει τον κόσμο από την αρχή. Ανάμεσα στον Τίγρη και τον Ευφράτη βρισκόταν κατά τη Βίβλο η Εδέμ. Εκεί, «από μια μοιραία σύμπτωση» που σύμφωνα με τον Ρουσό «δεν θα έπρεπε να είχε ποτέ συμβεί» χάθηκε η εξισωτική κατάσταση, «η πραγματική νεότητα της οικουμένης», «η ευτυχισμένη κατάσταση για την οποία ήταν φτιαγμένο το ανθρώπινο γένος». Η ίδια η Βαγδάτη και η Βασσόρα δεν είναι μόνο ονειρικός τόπος από τα παιδικά μας αναγνώσματα, η γη από τις Χίλιες και μια Νύχτες ή η χώρα του Σεβάχ του Θαλασσινού.

Σε αυτά εδώ τα μέρη η θύελλα που σηκώθηκε πριν από πέντε-έξι χιλιάδες χρόνια «από τη μεριά του παραδείσου» και «ωθεί ακαταμάχητα τον Άγγελο της Ιστορίας προς το μέλλον» δεν έπαψε να λυσσομανά.

Συρία, Ιράν, Σαουδική Αραβία και ο σιίτης κληρικός. Τελικά όλα συνδέονται

A handout picture showing Syrian army soldiers on their tanks. EPA/SANA / HANDOUT HANDOUT EDITORIAL USE ONLY/NO SALES
Η συριακή σουνιτική ανταρτική οργάνωση Στρατός του Ισλάμ (Jaysh al-Islam) χαιρέτισε τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και το Ιράν, επισημαίνοντας ότι η υποστήριξη της Τεχεράνης προς τις σιιτικές ένοπλες οργανώσεις αποσταθεροποιεί τη Μέση Ανατολή και ενισχύει τις θρησκευτικές εντάσεις στη Συρία.

Η σουνιτική οργάνωση συμμετέχει σε συνασπισμό της αντιπολίτευσης, που έχει την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας, και επρόκειτο να συμμετάσχει στις ειρηνευτικές συνομιλίες ανάμεσα στους αντικαθεστωτικούς αντάρτες και την συριακή κυβέρνηση υπό τον Μπασάρ αλ Ασαντ, που έχει την υποστήριξη του Ιράν.

Ο ηγέτης της οργάνωσης Τζάις αλ-Ισλάμ, ο περιώνυμος Ζάχραν Αλούς, σκοτώθηκε στις 26 Δεκεμβρίου κατά τη διάρκεια βομβαρδισμού προαστίου της Δαμασκού, ο οποίος αρχικά αποδόθηκε στις ρωσικές αεροπορικές δυνάμεις.

Το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανακοίνωσε ότι ο Ζάχραν Αλούς σκοτώθηκε μαζί με άλλους αρχηγούς συριακών, σουνιτικών, αντικαθεστωτικών ένοπλων οργανώσεων κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στο προάστιο της Δαμασκού Οτάγια κατά την οποία προετοίμαζαν επίθεση κατά των δυνάμεων του συριακού καθεστώτος και της λιβανικής Χεζμπολάχ στα περίχωρα της συριακής πρωτεύουσας.

Σουνίτες και σιίτες η γένεση της αντιπαράθεσης

ardin-rixi

Του Μωχαμάντ Αλή Αμίρ-Μοεζί από το Άρδην τ. 101-102 που κυκλοφορεί

Μετά τον θάνατο του Μωάμεθ το 632, δύο αντίπαλα κόμματα διεκδικούν την κληρονομιά της πνευματικής και εγκόσμιας εξουσίας του. Αυτή είναι η απαρχή της σύγκρουσης σουνιτών και σιιτών, μία πάλη ανάμεσα σε δύο δόγματα του ισλάμ που σημάδεψε την ιστορία του αραβομουσουλμανικού κόσμου

Ο ανταγωνισμός μεταξύ σιιτών και σουνιτών ανάγεται στις απαρχές του ισλάμ. Ποιες είναι οι αιτίες αυτού του σχίσματος;

Αυτή η διαμάχη ξέσπασε μετά τον θάνατο του προφήτη, το 632. Δεδομένου ότι δεν είχε ορίσει τυπικά κάποιον κληρονόμο, το ζήτημα της διαδοχής του, εγκόσμιας και πνευματικής, αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης στο εσωτερικό της κοινότητας των πιστών. Η πλειοψηφία των μουσουλμάνων ορίζει τον νέο αρχηγό τους σύμφωνα με τη φυλετική παράδοση: ένα συμβούλιο προυχόντων που αποτελούνταν από τους συντρόφους του Μωάμεθ και τα πιο ισχυρά μέλη των φυλών της Μέκκας ορίζει τον γηραιό και σοφό Αμπού Μπακρ, από τη φυλή των Κουραϊσιτών, τη φυλή του προφήτη, ο οποίος γίνεται ο πρώτος χαλίφης (καλίφα σημαίνει διάδοχος). Όμως μία ομάδα μουσουλμάνων θεώρησε αυτόν τον διορισμό σφετερισμό, ένα πραξικόπημα. Και αυτό γιατί οι Κουραϊσίτες είχαν στην αρχή αντιταχθεί στον Μωάμεθ και πολέμησαν εναντίον του, προκαλώντας την έξοδό του από τη Μέκκα προς τη Μεδίνα και στη συνέχεια προσχώρησαν στο ισλάμ μόνο αφού νικήθηκαν από τα στρατεύματα του προφήτη. Αυτοί οι αντίπαλοι των Κουραϊσιτών εκτιμούν πως ο νόμιμος διάδοχος του Μωάμεθ είναι ο νεαρός Αλής, εξάδελφος και γαμπρός του. Όχι μόνο ο προφήτης, επανειλημμένα, κατ’ αυτούς, τον είχε ορίσει κληρονόμο του, αλλά δεδομένου ότι η διαδοχή των προφητών αποτελούσε μία θεϊκή υπόθεση, όπως αναφέρεται στο κοράνι, αυτή θα πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με θεϊκά κριτήρια και όχι μέσα από μία ανθρώπινη ψήφο.