Ελληνική Realpolitik

Ο πέμπτος έλληνας πρωθυπουργός που επισκέπτεται επίσημα την καγκελάριο Μέρκελ στα χρόνια της πτώχευσης δεν ζητάει από τους Γερμανούς να αλλάξουν κάτι

του Γεώργιου Π. Μαλούχοτ

Η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Βερολίνο είχε όλα τα εξωτερικά γνωρίσματα μιας Realpolitik, που στην ίδια πόλη έφτασε στο απόγειό της στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, αλλά, προσοχή: αυτό, μόνον γιατί το ήθελαν οι Μεγάλες Δυνάμεις. Η ουσία της ελληνικής εκδοχής της Realpolitik συνοψίζεται στη φράση του «Πρώτα θα κερδίσουμε την αξιοπιστία ως μεταρρυθμιστική κυβέρνηση και την κατάλληλη στιγμή θα συζητηθεί το χρέος».

Ο πέμπτος έλληνας πρωθυπουργός που επισκέπτεται επίσημα την καγκελάριο Μέρκελ στα χρόνια της πτώχευσης δεν ζητάει από τους Γερμανούς να αλλάξουν κάτι. Λέει ότι εκείνος θα αλλάξει κάτι στην Ελλάδα. Και ότι σε δύο χρόνια θα έχει δείξει τι μπορεί να κάνει και τότε θα τους ζητήσει να αλλάξουν και εκείνοι κάτι, αναφερόμενος στα πλεονάσματα και στο χρέος. Το μόνο που ζητάει τώρα είναι να συνδράμει η γερμανική κυβέρνηση σε προγράμματα έλευσης επενδύσεων στην Ελλάδα από τη Γερμανία, ιδίως στην πράσινη ενέργεια. Αυτό είναι το νέο πλαίσιο που έθεσε με τα καλά γερμανικά του και την εμφανή άνεση του ανθρώπου που νιώθει μεγαλύτερη συνολική εξοικείωση από τους προκατόχους του με το γερμανικό περιβάλλον.

Βαθύ κράτος

του Γεώργιου Π. Μαλούχου

Ο όρος «βαθύ κράτος» ήταν παλιά σημείο αναφοράς στην ελληνική δημόσια ζωή. Σήμερα, η χρήση του έχει ξεφτίσει. Στη δεκαετία της πτώχευσης είναι ερώτημα αν έχουμε κράτος και όχι απλώς νομαρχία στην Ελλάδα, πόσω μάλλον «βαθύ». Εχει παραλλαγές, αλλά η κεντρική ιδέα είναι ότι πίσω και κάτω από τη δημόσια ζωή υπάρχουν μηχανισμοί που κινούν τα νήματά της. Που λαμβάνουν και εφαρμόζουν αποφάσεις που η «επίσημη» πολιτική δεν θέλει ή δεν μπορεί να λάβει.

Κάτι σαν «μυστική αδελφότητα» που κατ’ άλλους προστατεύει τα συμφέροντα και τη λειτουργία της χώρας και κατ’ άλλους συνιστά ήττα της δημοκρατίας. Σήμερα είναι προφανές ότι η ιδέα του «βαθέος κράτους», που προέρχεται από τη μετεμφυλιακή περίοδο, ανήκει στη σφαίρα του φαντασιακού, όχι του πραγματικού. Αυτά, ως προς τη μυθιστορηματική πολιτικορομαντική διάσταση του όρου. Γιατί ως προς μία άλλη διάσταση, συμβαίνει μάλλον το αντίθετο: το «βαθύ κράτος» φαίνεται πώς όχι απλώς είναι υπαρκτό, αλλά ζει και βασιλεύει…

Η Κύπρος ως χρησικτησία

Στην πραγματικότητα, ακόμα και αυτή τη στιγμή, η Κύπρος υφίσταται τις επιπτώσεις εκείνης ακριβώς της μυστικής Συμφωνίας, με την οποία περνούσε από τους Οθωμανούς στους Βρετανούς

του Γεώργιου Π. Μαλούχου

Τα καλοκαίρια στοιχειώνουν την Κύπρο. Από την πρώτη στιγμή που το νησί είχε γίνει αντικείμενο δοσοληψιών των μεγάλων δυνάμεων μέχρι και σήμερα, με έναν περίεργο τρόπο, οι θερινοί μήνες συμβαίνει να σφραγίζουν πικρά τη μοίρα του.

Το Κυπριακό ξεκινά ουσιαστικά το καλοκαίρι του 1878 – είναι ένα από τα παλαιότερα ενεργά ζητήματα σήμερα στον κόσμο. Ηταν μόλις λίγες ημέρες πριν από το Συνέδριο του Βερολίνου που αναδιαμόρφωσε τον τότε κόσμο μετά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του προηγούμενου έτους. Το Συνέδριο του Βερολίνου ξεκίνησε στις 13 Ιουνίου και τελείωσε έναν μήνα αργότερα.

Ομως, λίγες ημέρες πριν από την έναρξή του, στις 4 Ιουνίου, ο πρωθυπουργός της Αγγλίας Ντισραέλι είχε συνάψει μυστική συμφωνία με την Υψηλή Πύλη με την οποία η δεύτερη παραχωρούσε στο Λονδίνο την Κύπρο ως «δώρο» για τη βοήθειά της στον πόλεμο και τις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία. Ετσι, στις 28 Ιουνίου 1878, εν μέσω των εργασιών του Συνεδρίου υπό τον Μπίσμαρκ στο Βερολίνο, η αγγλική σημαία υψώνεται για πρώτη φορά επίσημα στο νησί, δημιουργώντας ένα τετελεσμένο που τη βαθύτερη σημασία του πιθανότατα να είχε αντιληφθεί τότε μόνον η Αγγλία. Από εκεί ξεκινούν όλα.

Θέλουμε Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας;

Ενα Συμβούλιο απαιτεί δομές, αρμοδιότητες, ειδικούς επιστήμονες, διασύνδεση με τη διπλωματική υπηρεσία και τα επιτελεία, αυτόνομες διεθνείς σχέσεις και όχι μόνον

του Γεώργιου Π. Μαλούχου

Η συζήτηση για τη θεσμοθέτηση Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας μοιάζει με την παλίρροια: έρχεται και φεύγει κατά περιόδους, ιδίως προεκλογικές, έχοντας παρελάσει μέχρι σήμερα από πλήθος προγράμματα κομμάτων και εξαγγελίες υποψηφίων πρωθυπουργών. Ομως, με έναν μαγικό τρόπο, Συμβούλιο τελικά, μέχρι τώρα τουλάχιστον, δεν προκύπτει. Οχι μαγικό: υπάρχουν λόγοι γι’ αυτό.

Ενας κύριος λόγος είναι ότι σε κάποιες περιπτώσεις το Συμβούλιο τορπιλίζεται ευθύς αμέσως μετά τον σχηματισμό κυβερνήσεων. Μόλις ορκίζονται οι δύο κύριοι συναρμόδιοι υπουργοί Εξωτερικών και Αμυνας, έχει συμβεί να πλευροκοπούν μέχρι θανάτου τέτοια σχέδια. Δεν έχουν καμία διάθεση να φυτρώσει μες τα πόδια τους ένας τέτοιος θεσμός που θα βάλει στην αρένα έναν άσχετο παίκτη τον οποίο δεν θα ξέρουν τι να τον κάνουν. Οι επικεφαλής των εν λόγω υπουργείων έχουν ενίοτε αρκετή δουλειά να… υπονομεύουν ο ένας τα πρωτεία του άλλου. Πού να προλάβουν να υπονομεύουν και τον… σύμβουλο;

Η ώρα του Μπόρις

Δεν είναι ο Μπόρις Τζόνσον, ούτε καν ο Νάιτζελ Φάραζ που επέβαλαν αυτές τις εξελίξεις. Πριν από όλους ήταν ο πάλαι ποτέ πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Κάμερον

του Γεώργιου Π. Μαλούχου

Ποιος θα μπορούσε να το φανταστεί πριν από μερικά χρόνια; Ενας Μπόρις να γίνεται πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, έχοντας μάλιστα, έστω και μακρινές, ρωσικές ρίζες στην καταγωγή του; Αλλά και ποιος θα μπορούσε επίσης να φανταστεί ένα τέτοιο ρήγμα που σήμερα εγκυμονείται ανάμεσα στο Λονδίνο και τις Βρυξέλλες; Πάντοτε αυτή η σχέση υπήρξε δύσκολη, όμως, πλέον, για τις επόμενες περίπου δέκα εβδομάδες θα βαδίζει σε τεντωμένο σκοινί.

Το ερώτημα «τις πταίει» σχετική έχει σημασία. Πρώτον επειδή στη διεθνή πολιτική μετράει ο συσχετισμός της ισχύος και όχι το ποιος έχει «δίκιο» και ποιος όχι. Και, δεύτερον, καθώς η εικόνα είναι πολύ πιο μπλεγμένη από όσο κάποιοι θέλουν να την υπεραπλουστεύουν. Δεν είναι ο Μπόρις Τζόνσον, ούτε καν ο Νάιτζελ Φάραζ που επέβαλαν αυτές τις εξελίξεις. Πριν από όλους ήταν ο πάλαι ποτέ πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Κάμερον που αποφάσισε να διενεργήσει το δημοψήφισμα για την έξοδο της χώρας του από την ΕΕ, χωρίς να υπάρχει πραγματική ανάγκη για κάτι τέτοιο. Το έκανε από υπερβολική αυτοπεποίθηση: ήταν σίγουρος ότι θα κάνει περίπατο. Εσπασε τα μούτρα του. Και σε εκείνη τη χώρα δεν είναι όπως εδώ: δεν κάνεις το «ναι» «όχι» σε ένα βράδυ και δεν τρέχει τίποτα… Ο Κάμερον εξαφανίστηκε αμέσως μετά, όμως η θέση του στην Ιστορία είναι ήδη κλεισμένη: ο πιο γκαφατζής και ανεύθυνος πρωθυπουργός που γνώρισε ποτέ η χώρα του.

Φεύγει με τον θαυμασμό του… Σόιμπλε!

Οι δηλητηριασμένοι έπαινοι των Γερμανών στο πρωτοφανές φαουστικό “πολιτικό μνημόσυνο” του Αλέξη Τσίπρα

του Γιώργου Π. Μαλούχου

Ο Αλέξης Τσίπρας φεύγει. Στο καλό…

Προφανώς, δεν φεύγει με τον θαυμασμό του ελληνικού λαού, ή τουλάχιστον της πλειοψηφίας του. Το πόσο κομμάτι θαυμασμού του απέμεινε, θα το ξέρουμε την Κυριακή το βράδυ.

Φεύγει όμως με έναν έπαινο όχι απλώς αναπάντεχο, αλλά σχεδόν φαουστικό: από τον ίδιο τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε!

Ο Σόιμπλε μάλιστα δεν τον εγκωμιάζει για τα οικονομικά – όπου θα μπορούσε τέλος πάντων να πει κανείς ότι ο Τσίπρας του έκανε τη δουλειά όπως ακριβώς εκείνος την απαίτησε, οπότε του δίνει και ένα… παράσημο στην έξοδο, αν και γνωρίζει φυσικά πολύ καλά ότι αυτό βλάπτει, παρά ωφελεί, ειδικά αυτή την ημέρα, ώρες πριν από τις εκλογές, τον πικρά απερχόμενο πρωθυπουργό.

Ο Σόιμπλε τον εγκωμιάζει για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Και ενώ είναι γνωστό πόσο φειδωλός είναι στις εκφράσεις του, εν προκειμένω ο θαυμασμός του νυν προέδρου της γερμανικής ομοσπονδιακής Βουλής για τον Αλέξη Τσίπρα, δεν έχει μέτρο: χαρακτηρίζει τη Συμφωνία «αξιοσημείωτη επίδοση ενός statesman» και τον τιμά επειδή ξεπέρασε την “εσωτερική αντίδραση”… Πάντως όχι: για το ότι έλεγε όσους αντιδρούσαν φασίστες, δεν του είπε μπράβο…