Η Νόμιμη Μοίρα και η αποκλήρωση

taxheaven

Ο αποκλεισμός κληρονόμου από την εξ αδιαθέτου διαδοχή

Ορέστης Σεϊμένης – Αλεξάνδρα Γεράγγελου

Ισχύς της Νόμιμης Μοίρας

Η περιουσία ενός προσώπου πρέπει να μοιρασθεί μετά θάνατον στους συγγενείς του: Το 75% μοιράζεται στα παιδιά του και το 25% στον επιζώντα σύζυγο. Αυτή τη σειρά μπορεί να αλλάξει με την διαθήκη του διαθέτη αλλά με όρους.

Ο κληρονομούμενος μπορεί με διαθήκη να αποκλείσει από την εξ αδιαθέτου διαδοχή ορισμένο συγγενή ή  τον/την σύζυγο, με την επιφύλαξη των διατάξεων για τη νόμιμη μοίρα.

Πρέπει ένα ελάχιστο μερίδιο  να δοθεί στα παιδιά και στον / στην σύζυγο που επιζεί. Δεν μπορεί δηλαδή σε ένα παιδί να δώσει τα πάντα και σε άλλο τίποτα. Το ελάχιστο μερίδιο που δικαιούται κάθε παιδί είναι το 50%  του μεριδίου που δικαιούται και λέγεται "Νόμιμη Μοίρα".

Ο κληρονομούμενος μπορεί με διαθήκη να αποκλείσει από την εξ αδιαθέτου διαδοχή ορισμένο συγγενή ή το σύζυγο, με την επιφύλαξη των διατάξεων για τη νόμιμη μοίρα. Επιβάλλεται δηλαδή από τον Αστικό Κώδικα μια αναγκαστική κληρονομική διαδοχή υπέρ των παραπάνω προσώπων. Έτσι έχουμε την έννοια της «νόμιμης μοίρας». Η νόμιμη μοίρα είναι το 50% της εξ αδιαθέτου μερίδας. Αυτό σημαίνει ότι εάν κάποιος δικαιούται από την εξ αδιαθέτου διαδοχή μια περιουσία η οποία κοστολογείται 2.000.000€, με την νόμιμη μοίρα θα πάρει 1.000.000€ εάν ο θανών-κληρονομούμενος τον αποκληρώσει με διαθήκη. Α.Κ. 1825

Πώς και σε ποιο χρονικό διάστημα μπορεί να γίνει αποποίηση κληρονομιάς; Τι λέει ο νόμος

της Αναστασίας Χρ. Μήλιου*

Μετά τον θάνατο κάποιου η περιουσία του που αποτελείται από το ενεργητικό και το παθητικό, δηλαδή τα περιουσιακά στοιχεία και τα χρέη του αντίστοιχα, επάγεται στους κληρονόμους του. Οι κληρονόμοι έχουν το δικαίωμα να την αποδεχθούν ή να την αποποιηθούν.

Ο νόμος ορίζει γενικά ότι ο κληρονόμος μπορεί να αποποιηθεί την κληρονομία μέσα σε προθεσμία τεσσάρων μηνών, που αρχίζει από τότε που έμαθε την επαγωγή και το λόγο της, και είναι άκυρη, αν γίνει μετά την πάροδο της προθεσμίας αυτής, ενώ, αν περάσει η προθεσμία, η κληρονομία θεωρείται ότι έχει γίνει αποδεκτή σιωπηρά. Συνεπώς το δικαίωμα αποποίησης της κληρονομίας υπόκειται σε τετράμηνη προθεσμία, μετά την άπρακτη πάροδο της οποίας η άσκηση του δικαιώματος αποποίησης είναι άκυρη, η ακυρότητα, δε, επέρχεται αυτοδικαίως και θεωρείται ότι ο μη αποποιηθείς είναι και ο κληρονόμος της κληρονομιάς.

Όμως μπορεί να γίνει δεκτό, -μέσω πάντα της δικαστικής οδού-, ότι η αποδοχή της κληρονομιάς οφείλεται σε πλάνη. Πλάνη δε, μπορεί να θεωρηθεί ακόμα και η παραμέληση της προθεσμίας για αποποίηση.

«Μόδα» οι αποποιήσεις κληρονομιών

Το Ποντίκι

του Γιώργου Καλούμενου

Στο δημόσιο κυριολεκτικά... χαρίζουν δεκάδες χιλιάδες σπίτια και άλλα ακίνητα φορολογούμενοι που κληρονομούν τις περιουσίες των γονέων τους ή άλλων συγγενών και δεν μπορούν να σηκώσουν τα βάρη που αυτά φέρουν, όπως δάνεια, προσημειώσεις, υποθήκες, φόροι κληρονομιάς, ΕΝΦΙΑ, κ.λπ. 

Δηλαδή το «όνειρο» που μέχρι πριν λίγα χρόνια είχαν πολλοί Έλληνες, να φτιάξουν ένα κεραμίδι πάνω απ’ το κεφάλι τους και να το μεταβιβάσουν στην επόμενη γενιά, έχει μετατραπεί σε εφιάλτη για τους κληρονόμους, οι οποίοι σπεύδουν να εκχωρήσουν στο Δημόσιο την πατρογονική περιουσία για να μην μπλέξουν σε περιπέτειες.

Σύμφωνα με στοιχεία φορέων της αγοράς ακινήτων, υπολογίζεται ότι το 2017 οι αποποιήσεις κληρονομιών ξεπέρασαν τις 135.000, είτε λόγω αδυναμίας των κληρονόμων να πληρώσουν τον φόρο κληρονομιάς είτε επειδή εκτιμούν ότι δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν μελλοντικά στο κόστος κατοχής του ακινήτου, λόγω, π.χ., υψηλού ΕΝΦΙΑ και συμπληρωματικού φόρου.