του Στάθη Ανδρέου
Όταν τέθηκε σε ψηφοφορία η πρόταση για τον εξοστρακισμό του Αριστείδη, ένας αγράμματος πολίτης, που αγνοούσε την όψη του, του ζήτησε να χαράξει πάνω στο όστρακο το όνομα «Αριστείδης». Όταν ο Αριστείδης τον ρώτησε εάν τον γνώριζε και αν του είχε κάνει κάποιο κακό, εκείνος απάντησε πως ούτε τον γνώριζε, ούτε του είχε κάνει κάποιο κακό. Απλά βαρέθηκε να ακούει συνέχεια πόσο δίκαιος ήταν ο Αριστείδης.
Ο Αριστείδης τότε χάραξε το όνομά του στο όστρακο του ανθρώπου. Το παραπάνω περιστατικό μας λέει πολλά για τον άνδρα, πολλά για τον «μέσο πίθηκο» και την μικρόψυχη κακία των ανθρώπων και κάποια πράγματα για τη Δημοκρατία. Είναι ενδιαφέρον το ζήτημα εάν υπάρχει ηθική αφετηρία στην φύση του ανθρώπου και ποια είναι αυτή. Είναι εκ γενετής καλός, κακός, τίποτα κ.ο.κ.).
Μπορεί η Αθήνα να εξορίσει τον Αριστείδη; Μπορεί η Αθήνα να εξορίσει τον Αριστείδη, τον Θεμιστοκλή, τον Αλκιβιάδη, να τιμωρήσει τον Περικλή και τελικά να καταστρέψει όλους όσους την ωφέλησαν; Η προφανής απάντηση είναι ότι ναι, μπορεί.
Αυτό, όμως, δεν είναι το σημαντικό. Το σημαντικό είναι ότι όχι απλώς μπορεί, αλλά πρέπει. Το δέντρο της δημοκρατίας πρέπει να ποτιστεί με το αίμα των ηρώων, γιατί αυτό το αίμα είναι πιο σημαντικό από το αίμα των τυράννων. Γιατί η δημοκρατία έχει το δικαίωμα να σφάλλει.
