ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΙΑ' ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΥΣΑΣ ΤΟ 1453

Ὁμιλία τοῦ Αὐτοκράτορα Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου πρὶν τὴν ἅλωση τῆς Κωνσταντινουπόλεως 

Ἀπὸ τὸ Χρονικὸν τοῦ Μεγάλου Λογοθέτη Γεωργίου Σφραντζῆ ἢ Φραντζῆ 

Ἐκδοθὲν ἐν Κερκύρᾳ ἔτει 1477

Ὑμεῖς μέν, εὐγενέστατοι ἄρχοντες καὶ ἐκλαμπρότατοι δήμαρχοι καὶ στρατηγοὶ καὶ γενναιότατοι στρατιῶται καὶ πᾶς ὁ πιστὸς καὶ τίμιος λαός, καλῶς οἴδατε ὅτι ἔφθασεν ἡ ὥρα καὶ ὁ ἐχθρὸς τῆς πίστεως ἡμῶν βούλεται ἵνα μετὰ πάσης τέχνης καὶ μηχανῆς ἰσχυροτέρως στενοχωρήσῃ ἡμᾶς καὶ πόλεμον σφοδρὸν μετὰ συμπλοκῆς μεγάλης καὶ συρρήξεως ἐκ τῆς χέρσου καὶ θαλάσσης δώσῃ ἡμῖν μετὰ πάσης δυνάμεως, ἵνα, εἰ δυνατόν, ὡς ὄφις τὸν ἱὸν ἐκχύσῃ καὶ ὡς λέων ἀνήμερος καταπίῃ ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο λέγω καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς ἵνα στῆτε ἀνδρείως καὶ μετὰ γενναίας ψυχῆς, ὡς πάντοτε ἕως τοῦ νῦν ἐποιήσατε, κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς πίστεως ἡμῶν. 

Παραδίδωμι δὲ ὑμῖν τὴν ἐκλαμπροτάτην καὶ περίφημον ταύτην πόλιν καὶ πατρίδα ἡμῶν καὶ βασιλεύουσαν τῶν πόλεων. Καλῶς οὖν οἴδατε, ἀδελφοί, ὅτι διὰ τέσσερα τινὰ ὀφείλεται κοινῶς ἐσμεν πάντες ἵνα προτιμήσωμεν ἀποθανεῖν μᾶλλον ἢ ζῆν, πρῶτον μὲν ὑπὲρ τῆς πίστεως ἡμῶν καὶ εὐσεβείας, δεύτερον δὲ ὑπὲρ πατρίδος, τρίτον ὑπὲρ τοῦ βασιλέως ὡς Χριστοῦ Κυρίου, καὶ τέταρτον ὑπὲρ συγγενῶν καὶ φίλων. Λοιπόν, ἀδελφοί, ἐὰν χρεῶσται ἐσμεν ὑπὲρ ἑνὸς ἐκ τῶν τεσσάρων ἀγωνίζεσθαι ἕως θανάτου πολλῷ μᾶλλον ὑπὲρ πάντων ἡμεῖς, ὡς βλέπετε προφανῶς, καὶ ἐκ πάντων μέλλομεν ζημιωθῆναι.

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης: Οι τελευταίες ώρες μιας Αυτοκρατορίας

Το Ποντίκι

του Βενιζέλου Λεβεντογιάννη

Θεοδοσιανά τείχη. Μέγα τείχος. Βράδυ Δευτέρας 28 Μαΐου.

Ο Ιωάννης Ιουστινιάνης άφησε το βλέμμα του να πλανηθεί στην γεμάτη άταφα πτώματα, πεδιάδα του Λύκου. Σε λίγη ώρα θα ξημέρωνε. Η Πόλη των πόλεων, θα ζούσε άλλη μια ημέρα σκληρής πολιορκίας. Ο καιρός δεν ήταν πολύ κρύος, είχε όμως μια υγρασία που τρυπούσε τα κόκαλα. Τύλιξε τον βαρύ μαύρο μανδύα του πάνω από την πανοπλία του.

Ήταν κουρασμένος. Όλα τα μέλη του πονούσαν φρικτά. Στην σκουρόχρωμη μεταλλική του πανοπλία, η υγρασία σχημάτιζε μικρά αυλάκια νερού που έπεφταν στο έδαφος. Στο βάθος, στο στρατόπεδο του Αμιρά, η νύχτα είχε γίνει μέρα, από τις εκατοντάδες φωτιές που είχαν ανάψει. Τα τύμπανα δεν σταματούσαν λεπτό να χτυπούν. Οι κραυγές και οι επικλήσεις στον Θεό τους, ακουγόταν καθαρά μέχρι τα τείχη που στέκονταν ο ίδιος. Οι δερβίσηδες έκλαιγαν και υπόσχονταν στους στρατιώτες του εχθρού πιλάφι και γυναίκες στον παράδεισο, εάν πεθάνουν τιμημένα στη μάχη. Ένα άσχημο προαίσθημα έκανε το στομάχι του να σφιχτεί. Έφερε το χέρι του στο τεράστιο σπαθί του και χάιδεψε τη λαβή.

Έστριψε το κεφάλι του δεξιά και αριστερά και είδε ότι στα υπερήφανα τείχη, είχαν απομείνει ελάχιστοι υπερασπιστές. Οι περισσότεροι εξουθενωμένοι, κοιμόντουσαν με τις πανοπλίες τους και τα σπαθιά στο χέρι. Κάποιοι είχαν αφήσει τα αρκεβούζια τους επάνω στις πολεμίστρες και κοίταζαν το κενό με βλέμμα απλανές. Όλοι ήξεραν ότι η μέρα που ξημέρωνε θα ήταν η πιο δύσκολη και η καθοριστικότερη από όλες τις ημέρες της πολιορκίας.

Η Κωνσταντινούπολη μετά την πτώση

Το Ποντίκι

του Ξενοφώντος Μπρουντζάκη

Είναι γνωστό ότι οι υποστηρικτές της πάλαι ποτέ ενδόξου πρωτεύουσας της αυτοκρατορίας κατά την Άλωση ήταν ελάχιστοι. Αν υπολογίσει κανείς και αυτούς που έπεσαν στη διάρκεια της Άλωσης και εκείνους που χάθηκαν μετά τον τριήμερο νόμιμο σφαγιασμό των πολιορκημένων από τους πολιορκητές τους, στην πρωτεύουσα απέμειναν ελάχιστοι κάτοικοι. Κι αν, σύμφωνα με τα λόγια του Περικλή που μας διασώζει ο Θουκυδίδης «άνδρες εισίν η πόλις», δεν είχε μείνει σχεδόν τίποτα από την παλιά Κωνσταντινούπολη. Όλα έδειχναν πως η πόλη άλλαζε σελίδα, και σίγουρα ο Μωάμεθ Β’ ήθελε πάση θυσία να ανακτήσει την παλιά της λαμπρότητα και αίγλη. 

Μια από τις πρώτες και επείγουσες μέριμνες του Μωάμεθ ήταν να μεταφέρει πληθυσμούς στην Κωνσταντινούπολη, έργο το οποίο ήθελε σχεδιασμό και σωστή σύνθεση κατοίκων. Εκτός από τους Τούρκους αποίκους που βρίσκονταν ήδη στον Κάτω Δούναβη, διέταξαν να φέρουν «εξόριστους» Έλληνες από την Αγαθούπολη, τη Μεσημβρία, την Ηράκλεια, την Πάναδο, την Ορεστιάδα, την Ανδριανούπολη και από άλλους τόπους. Οι Έλληνες αυτοί «οίκησαν την πόλιν δίνοντες αυτοίς και οίκους, εκάστω κατά την αξίαν». Η πολιτική του Μωάμεθ τόσο στο θέμα της θρησκείας όσο και της εθνικότητας υπήρξε αρκετά μεγαλόψυχη. Λέγεται ότι κι αυτός ακόμα ο διορισμός του Πατριάρχη σχετιζόταν με τη διάθεση του Μωάμεθ να προσελκύσει κατάλληλους πληθυσμούς στην ερημωμένη Κωνσταντινούπολη, που έτσι κι αλλιώς είχε ήδη παρακμάσει από την εποχή των Παλαιολόγων.

Η Ενδοξος Αποφράς Ημέρα

του Κωνσταντίνου Κόλμερ

Η 29η Μαΐου είναι κατ’ έτος η πιο δυσάρεστη επέτειος του Ελληνισμού. Θυμίζει την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως και την κατάλυση του Βυζαντινού πολιτισμού, που υπήρξε ο μακροβιότερος της Ευρώπης. Χίλια χρόνια πολυδαπάνου τέχνης απ’ τα τέλη της Ρωμαϊκής περιόδου έως την αφετηρία της Αναγεννήσεως. Μίας ένδοξης αυτοκρατορίας που διέδωσε τα γράμματα και τον χριστιανισμό όχι μόνο στους συνορεύοντες πληθυσμούς αλλά και στον απώτερο βορρά, στους Ρώσσους και Φιλλανδούς. Που έσωσε την Ευρώπη από την Αραβική κατάκτηση επί των Ισαύρων και κράτησε σταθερά αξία του νομίσματος, του Κωνσταντινάτου, περισσότερον από κάθε σύγχρονο κράτος.

Εν τούτοις, τα επιτεύγματα του Ελλαδικού Βυζαντίου (υπήρξε Ρωμαϊκό ως τον Ιουστινιανό) υπετιμήθησαν, αν δεν συκοφαντήθησαν από τους δυτικούς (Γκίμπον) και τα οικειοποιήθησαν οι Τούρκοι , εμφανιζόμενοι ως δήθεν συνεχιστές του.

Έτσι, σήμερα ο Τούρκος πρόεδρος Ταγήπ Ερντογκάν έχει το θράσος ν’ αποκαλεί το Αιγαίον ως « δική του γαλάζια πατρίδα» και δεν ευρίσκεται ούτε ένας στην μεταπολιτευτική μας πολιτεία, να του υπενθυμίσει ότι ήταν ιδική μας η Ιωνία επί 2500 χρόνια, πριν οι Οθωμανοί κατέλθουν από την στέπα και τις ερήμους της Μογγολίας.

565 χρόνια από την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως

Από την εκπομπή του Ανδρέα Μαζαράκη στον σταθμό Παραπολιτικά FM.

Συνεργάτες οι Γιώργος Τσαγκρινός, Λεωνίδας Αποσκίτης.

Καλεσμένοι οι Γιάννης Αντωνόπουλος δρ Ιστορίας και συνεργάτης του Παντείου Πανεπιστημίου,

Κυριάκος Κάσσης Ιστορικός μελετητής και συγγραφέας.

Οι τελευταίες ώρες μιας Αυτοκρατορίας, 29 Μαίου 1453: Η άλωση της Κωνσταντινούπολης

Το Ποντίκι

του Βενιζέλου Λεβεντογιάννη

Θεοδοσιανά τείχη. Μέγα τείχος. Βράδυ Δευτέρας 28 Μαΐου.

Ο Ιωάννης Ιουστινιάνης άφησε το βλέμμα του να πλανηθεί στην γεμάτη άταφα πτώματα, πεδιάδα του Λύκου. Σε λίγη ώρα θα ξημέρωνε. Η Πόλη των πόλεων, θα ζούσε άλλη μια ημέρα σκληρής πολιορκίας. Ο καιρός δεν ήταν πολύ κρύος, είχε όμως μια υγρασία που τρυπούσε τα κόκαλα. Τύλιξε τον βαρύ μαύρο μανδύα του πάνω από την πανοπλία του.

Ήταν κουρασμένος. Όλα τα μέλη του πονούσαν φρικτά. Στην σκουρόχρωμη μεταλλική του πανοπλία, η υγρασία σχημάτιζε μικρά αυλάκια νερού που έπεφταν στο έδαφος. Στο βάθος, στο στρατόπεδο του Αμιρά, η νύχτα είχε γίνει μέρα, από τις εκατοντάδες φωτιές που είχαν ανάψει. Τα τύμπανα δεν σταματούσαν λεπτό να χτυπούν. Οι κραυγές και οι επικλήσεις στον Θεό τους, ακουγόταν καθαρά μέχρι τα τείχη που στέκονταν ο ίδιος. Οι δερβίσηδες έκλαιγαν και υπόσχονταν στους στρατιώτες του εχθρού πιλάφι και γυναίκες στον παράδεισο, εάν πεθάνουν τιμημένα στη μάχη. Ένα άσχημο προαίσθημα έκανε το στομάχι του να σφιχτεί. Έφερε το χέρι του στο τεράστιο σπαθί του και χάιδεψε τη λαβή.

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης, 29 Μαΐου 1453

analyst

Τρίτη 29 Μαΐου 1453, οκτώ η ώρα το πρωί.

του Λεωνίδα Κουμάκη

Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ο τελευταίος Αυτοκράτορας του Βυζαντίου, καταπληγωμένος, καταματωμένος, με ξεσκισμένα ρούχα, κραυγάζει σαν Χριστός σταυρωμένος: «Η Πόλη πάρθηκε και εγώ ακόμα ζω; Δεν υπάρχει κανένας χριστιανός για να πάρει το κεφάλι μου;»

(Από το «Χρονικό» του Γεωργίου Σφραντζή)

.

Πέρασαν κιόλας πεντακόσια εξήντα τρία χρόνια από την άλωση της Πόλης που ήταν το τελευταίο μεγάλο κέντρο του αρχαίου, του αθάνατου ελληνικού πολιτισμού. Της Πόλης που η άλωση της σήμανε το τέλος μιας μακράς και ένδοξης ιστορίας.

Η Κωνσταντινούπολη συγκέντρωνε την εποχή της ακμής της μαζί με τα προάστια 1.000.000 κατοίκους. Τις παραμονές της άλωσης ο συνολικός πληθυσμός που είχε απομείνει δεν ξεπερνούσε τους 80.000 κατοίκους.

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης ήταν το επακόλουθο, η συνέπεια μιας μακροχρόνιας και πολύπλευρης κρίσης που είχε αρχίσει πολλούς αιώνες νωρίτερα και είχε φθείρει σταδιακά κάθε δύναμη, είχε εξαντλήσει κάθε ικμάδα του άλλοτε παντοδύναμου βυζαντινού κράτους, ενός κράτους που αποτελούσε τον προμαχώνα της Ευρώπης απέναντι σε κάθε επιδρομέα.

Η στρατιωτική αποτυχία του Διογένη Ρωμανού στο Ματζικέρτ το 1071 σηματοδότησε επαναστάσεις και αντεπαναστάσεις μέσα στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Οι εσωτερικές αυτές έριδες οδηγούσαν τις αντιμαχόμενες παρατάξεις στην πρόσληψη μισθοφόρων Τούρκων. Έτσι, οι Βυζαντινοί «έβαζαν τους λύκους να φυλάγουν τα πρόβατα» και οι Τούρκοι άρχισαν να εγκαθίστανται σε τεράστιες εκτάσεις της Μικράς Ασίας  και να δημιουργούν διάφορα τουρκικά εμιράτα μέσα στην καρδιά του Βυζαντίου.

Ο φανατικός αντιδυτικισμός ως μια σοβαρή παράμετρος της πτώσης της Κωνσταντινούπολης*

Το Ποντίκι

του Ξενοφώντος Μπρουντζάκη

Λίγο πριν από την Άλωση και με δεδομένη την πτώση της Κωνσταντινούπολης στις δυνάμεις των Οθωμανών, οι σφοδροί πολέμιοι της θρησκευτικής και πολιτικής προσέγγισης με την καθολική Δύση άρχισαν να απεργάζονται σχέδια συνεργασίας με τους μελλοντικούς κατακτητές, έχοντας πιθανώς στο μυαλό τους ότι αυτή η προσέγγιση θα ήταν μια παρένθεση, μια λύση προσωρινή. Το τυφλό μίσος εναντίον των δυτικών, που κρατούσε τις ρίζες του από την εποχή των σταυροφοριών, τους θόλωνε την κρίση.

Ήδη από το 1261, χρονιά που ανακτάται από τους Σταυροφόρους η Πόλη, έως και την άλωσή της από τους Οθωμανούς, θα ξεκινήσει μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με την ένωση των Εκκλησιών. Στην ουσία, επρόκειτο για ένα πολιτικό ζήτημα που αφορούσε την ένωση ολόκληρου του χριστιανικού κόσμου. Η ένωση αυτή υπαγορευόταν από αντικειμενικές συνθήκες που ανάγκαζαν τους εκάστοτε αυτοκράτορες να στραφούν προς μια τέτοιου είδους λύση, η οποία σκοντάφτε καθαρά πάνω στο ζήτημα της θρησκευτικής πολιτικής.

Η παρακμή του Βυζαντίου~η Μηχανή του Χρόνου

Η εκπομπή διερευνά τα αίτια της παρακμής της βυζαντινής αυτοκρατορίας, που η ιστορία της ήταν γεμάτη ένδοξες στιγμές αλλά κ μοιραία λάθη με αποτέλεσμα τον τελευταίο αιώνα της ύπαρξής της να μην υπάρχει κανένα μεγαλείο και καμία ουσιαστική ελπίδα επιβίωσης. Τα λάθη των αυτοκρατόρων, οι ίντριγκες και οι εμφύλιοι πόλεμοι, που αποδυνάμωσαν το εσωτερικό του κράτους, η διαφθορά και η σπατάλη, ο ρόλος της Δύσης και οι σταυροφορίες, καθώς και οι μοιραίες αναμετρήσεις με τους Σελτζούκους, που ήρθαν από τα βάθη της Ανατολής και σταδιακά κυριάρχησαν στη Μικρά Ασία και τη Θράκη, είναι μερικές από τις ενότητες που καταγράφει η εκπομπή. Η «Μηχανή του Χρόνου» ταξιδεύει στην Κωνσταντινούπολη, βρίσκει τα «σημάδια» της χιλιόχρονης ιστορίας του Βυζαντίου και καταγράφει την ψύχραιμη ματιά των επιστημόνων και των ερευνητών, που εξηγούν τι οδήγησε στη φθορά και την πτώση.... 

Η εκπομπή διερευνά τα αίτια της παρακμής της βυζαντινής αυτοκρατορίας, που η ιστορία της ήταν γεμάτη ένδοξες στιγμές αλλά κ μοιραία λάθη με αποτέλεσμα τον τελευταίο αιώνα της ύπαρξής της να μην υπάρχει κανένα μεγαλείο και καμία ουσιαστική ελπίδα επιβίωσης. Τα λάθη των αυτοκρατόρων, οι ίντριγκες και οι εμφύλιοι πόλεμοι, που αποδυνάμωσαν το εσωτερικό του κράτους, η διαφθορά και η σπατάλη, ο ρόλος της Δύσης και οι σταυροφορίες, καθώς και οι μοιραίες αναμετρήσεις με τους Σελτζούκους, που ήρθαν από τα βάθη της Ανατολής και σταδιακά κυριάρχησαν στη Μικρά Ασία και τη Θράκη, είναι μερικές από τις ενότητες που καταγράφει η εκπομπή. Η «Μηχανή του Χρόνου» ταξιδεύει στην Κωνσταντινούπολη, βρίσκει τα «σημάδια» της χιλιόχρονης ιστορίας του Βυζαντίου και καταγράφει την ψύχραιμη ματιά των επιστημόνων και των ερευνητών, που εξηγούν τι οδήγησε στη φθορά και την πτώση. ΑΡΧΙΚΗ ΠΗΓΗ ΤΟΥ ΒΙΝΤΕΟ ΚΑΙ ΠΟΛΛΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΣΤΟΝ KRASODAD

http://www.dailymotion.com/user/KRASODAD