Όλος ο χάρτης παραγραφής των φορολογικών υποθέσεων

Του Σπύρου Δημητρέλη

Σχεδόν ολοκληρώθηκε ο χάρτης των χρονικών ορίων παραγραφής των φορολογικών υποθέσεων Εισοδήματος. Μετά από σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας και Γνωμοδοτήσεων του Νομικού Συμβουλίου του Kράτους έχει πλέον ξεκαθαριστεί σε πολύ μεγάλο βαθμό ποιες υποθέσεις έχουν παραγραφεί και για ποιες η φορολογική διοίκηση διατηρεί ακόμη το δικαίωμα να επιβάλλει πρόσθετους φόρους, πρόστιμα και τόκους. 

Ας δούμε τους γενικούς και ειδικούς κανόνες παραγραφής των φορολογικών υποθέσεων:

- για τις χρήσεις έως και το 2013 ισχύει γενικός κανόνας πενταετούς παραγραφής. Η πενταετία ξεκινά από το τέλος του έτους εντός του οποίου έπρεπε να υποβληθεί η φορολογική δήλωση. Για παράδειγμα, η 5ετία για τη χρήση 2010 ξεκίνησε από τις αρχές του 2012 καθώς η φορολογική δήλωση θα έπρεπε να υποβληθεί έως το τέλος του 2011 

- εφόσον κατά το τελευταίο έτος της 5ετίας περιέλθουν σε γνώση της φορολογικής διοίκησης συμπληρωματικά στοιχεία για τη διάπραξη φοροδιαφυγής τότε το χρονικό όριο της 5ετίας επεκτείνεται κατά ένα έτος σε 6ετία

Τι πραγματικά ισχύει για τις παραγραφές φορολογικών ελέγχων

Η απόφαση του ΣτΕ και τα δεδομένα για τα συμπληρωματικά στοιχεία. Τι ισχύει για ελληνικούς και αλλοδαπούς λογαριασμούς. Η αλληλεπίδραση στοιχείων και ποια ερωτήματα παραμένουν. 

Γράφει ο Μ. Μαρκουλάκος.

Η απόφαση 2934/2017 του ΣτΕ δεν λύνει ολοκληρωτικά το ζήτημα των συμπληρωματικών στοιχείων και της επέκτασης της παραγραφής στη δεκαετία, όμως θέτει τις βάσεις ελέγχου κατά τρόπο ορισμένο, ώστε να καθοδηγηθούν οι Φορολογικές Αρχές και οι φορολογούμενοι.

Ειδικότερα:

• Οι ελληνικοί τραπεζικοί λογαριασμοί δεν είναι συμπληρωματικά στοιχεία, καθότι οι Φορολογικές Αρχές μπορούσαν να τους έχουν στη διάθεσή τους εντός της πενταετίας.

• Οι αλλοδαποί τραπεζικοί λογαριασμοί είναι συμπληρωματικά στοιχεία, επομένως η παραγραφή γι’ αυτούς είναι 10 έτη από το τέλος του έτους που έπρεπε να υποβληθεί η φορολογική δήλωση.

• Αν στους ελληνικούς τραπεζικούς λογαριασμούς προκύπτει αλληλεπίδραση με αλλοδαπούς τραπεζικούς λογαριασμούς (βλ. χωρίο απόφασης «ουδόλως αφορά συναλλαγές του με την προαναφερόμενη αλλοδαπή τράπεζα»), τότε ελέγχονται οι ελληνικοί τραπεζικοί λογαριασμοί ως προς τις πιστώσεις που προέρχονται από τους αλλοδαπούς λογαριασμούς του φορολογούμενου.

• Αν οι αλλοδαποί τραπεζικοί λογαριασμοί ανήκουν σε τρίτον, και οι πιστώσεις γίνονται από τρίτον στον Έλληνα φορολογούμενο, τότε αυτό δεν αποτελεί συμπληρωματικό στοιχείο και έχουν παραγραφεί τα προ 5ετίας έτη.

Εφαρμογή τεκμηρίων στον φορολογικό έλεγχο

του Γιώργου Δαλιάνη*

Οι φορολογούμενοι που έχουν κληθεί για έλεγχο από τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές, αντιμετωπίζουν την ωμή πραγματικότητα στην εφαρμογή των τεκμηρίων απόκτησης περιουσιακών στοιχείων. Η Διοίκηση έρχεται σήμερα και ζητά από τα πρόσωπα αυτά να δικαιολογήσουν την προέλευση χρημάτων για δαπάνες και αγορές που έκαναν κατά το παρελθόν, όταν την περίοδο εκείνη ο νόμος τους εξαιρούσε από τις διατάξεις για τα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Θυμίζουμε, την απαλλαγή που εφαρμοζόταν στη σύσταση ή την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου Α.Ε., την αγορά ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου, αλλά και την πιο γνωστή απαλλαγή που αφορά την αγορά ή την ανέγερση πρώτης κατοικίας μέχρι 120 m2 την οποία εφάρμοσε σχεδόν το σύνολο του Ελληνικού λαού.

Ειδικά, όσον αφορά τα ακίνητα, σε μια προσπάθεια τόνωσης (ή καλύτερα διάσωσης) της κτηματαγοράς και του κλάδου των κατασκευών, με την ψήφιση του Νόμου 3899/2010 (άρθρο 8 παρ.1) αλλά και στη συνέχεια με τον Ν.3986/2011 (άρθρο 28 παρ.6) ψηφίστηκε η αναστολή των τεκμηρίων (αντικειμενικές δαπάνες) για την απόκτηση πρώτης κατοικίας αρχικά και κάθε κατοικίας στη συνέχεια, μέχρι και τις 31/12/2013. Θυμίζουμε ότι μέχρι την 31/12/2013 εφαρμοζόταν ο νόμος 2238/1994 για τη φορολογία εισοδήματος και για τον προσδιορισμό των τεκμηρίων απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Οι απαλλαγές αυτές καταργήθηκαν με την εφαρμογή από 01/01/2014 του Ν.4172/2013 (ισχύων Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος). Ο νόμος αυτός μετονόμασε τις τεκμαρτές σε αντικειμενικές δαπάνες και τις χώρισε σε δύο κατηγορίες.

Τα SOS στον φορολογικό έλεγχο των επιχειρήσεων

Πώς μπορεί να αποφευχθεί η «στοχοποίηση» μιας επιχείρησης από τις φορολογικές αρχές. Οι υποθέσεις με προτεραιότητα, ποιες «ανωμαλίες» οδηγούν τους ελεγκτές στην... πόρτα μας.

του Βαγγέλη Π. Μιχελινάκη*

«Από τα καλά κερδεμένα παίρνει ο διάολος τα μισά - από τα κακά κερδεμένα παίρνει και το νοικοκύρη».

Νίκος Καζαντζάκης

Σε προηγούμενο σημείωμα είχαμε αναφερθεί στον φορολογικό έλεγχο των φυσικών προσώπων με τις νέες έμμεσες τεχνικές ελέγχου.

Στα νομικά πρόσωπα και γενικότερα στις εταιρείες κάθε μορφής, δεν έχουμε την εφαρμογή έμμεσων τεχνικών ακόμα. Έτσι η προσέγγιση είναι κάπως πιο παραδοσιακή. Ωστόσο και σε αυτή την περίπτωση έχουμε μία μετατόπιση του ενδιαφέροντος του φορολογικού ελέγχου σε ζητήματα ουσίας και όχι μόνο σε τυπικές παραβάσεις, ενώ ταυτόχρονα όλο και περισσότερο αξιοποιούνται οι διάφορες μορφές ανταλλαγής πληροφοριών με αλλοδαπές φορολογικές αρχές από τις οποίες αντλούνται χρήσιμες πληροφορίες για ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εκτός των συνόρων.

Ποια είναι τα σημαντικότερα ζητήματα λοιπόν που πρέπει να έχει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός της μία επιχείρηση, στον βαθμό που θέλει να αποφύγει την εμπλοκή της σε «περιπέτειες» με τις φορολογικές αρχές;

Οι «αμείλικτοι» φορολογικοί έλεγχοι νέας γενιάς και οι παραγραφές

Πώς αλλάζει το τοπίο στους φορολογικούς ελέγχους. Ποιοι δεν γλιτώνουν την ποινική διαδικασία και τον καταλογισμό προστίμων. Τα νέα όπλα των φορολογικών αρχών και οι «οδηγίες» για τους φορολογούμενους. 

Γράφει ο Μ. Μαρκουλάκος.

Κατόπιν της πρόσφατης 1738/2017 απόφασης της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, δεν μπορεί να γίνει χρέωση πριν τη χρήση 2006 για τυχόν αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη των φορολογουμένων. Πρακτικά κρίθηκε ότι οι παρατάσεις της παραγραφής που το ελληνικό κράτος χορηγούσε όλα αυτά τα έτη είναι παράνομες, εφόσον δεν χορηγήθηκαν τη μεθεπόμενη χρήση από όταν έληγε εκάστη παραγραφή.

Ο λόγος που αναφέρουμε ότι μέχρι το 2005 έχουν παραγραφεί (και όχι μέχρι και το 2010) είναι γιατί η παραγραφή είναι 10ετής για συμπληρωματικά στοιχεία που θα έχει στη διάθεσή του ο έλεγχος ενώ είναι 5ετής κανονικά (δείτε αναλυτικά εδώ).

Το μείζον ζήτημα είναι αν οι τραπεζικοί λογαριασμοί των φορολογουμένων, όπως αρχειοθετούνται στα CD του Οικονομικού Εισαγγελέα ή στην Εφαρμογή Κατσίπη (σ.σ. πρόκειται για μηχανογραφική εφαρμογή του Υπουργείου Οικονομικών όπου υφίσταται μοναδικός αριθμός σειράς για κάθε τραπεζική κίνηση των φορολογουμένων) αποτελούν νέα στοιχεία υπό την έννοια των συμπληρωματικών στοιχείων του άρθρου 68 του ν. 2238/1994, οπότε επιμηκύνεται η παραγραφή στα 10 έτη αντί των 5. Επί του ζητήματος αυτού αναμένεται απόφαση το φθινόπωρο του 2017 από το ΣτΕ, που θα ξεδιαλύνει το ζήτημα.

Απόφαση-βόμβα του ΣτΕ τινάζει στον αέρα μεγάλους φορολογικούς ελέγχους και καταργεί χιλιάδες πρόστιμα

της Άννας Κανδύλη

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματικές τις συνεχείς παρατάσεις παραγραφής για τις υποθέσεις φοροδιαφυγής, κάτι που σημαίνει απώλεια εκατομμυρίων ευρώ για το Δημόσιο από τις λίστες μεγαλοκαταθετών, αλλά και άλλες υποθέσεις οικονομικού αντικειμένου.

Συγκεκριμένα, οι σύμβουλοι Επικρατείας αναφέρουν στην υπ. αριθμόν 1738/2017 απόφασης τους ότι εν όψει της συνταγματικής αρχής της αναλογικότητας "η παραγραφή πρέπει να έχει εύλογη διάρκεια ενόψει μάλιστα του ότι πλέον διευκολύνεται η διαδικασία ελέγχου, τόσο λόγω των σύγχρονων ηλεκτρονικών μεθόδων ελέγχου, όσο και λόγω του γεγονότος ότι πολλά δεδομένα που αφορούν την πάσης φύσεως οικονομική δραστηριότητα των φορολογουμένων (π.χ. εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες, τόκους καταθέσεων, κ.λπ.) εισάγονται στο σύστημα ηλεκτρονικής υποβολής των δηλώσεων φόρου εισοδήματος, χωρίς να χρειάζονται καμία ενέργεια εκ μέρους των φορολογουμένων. Ως εκ τούτου δεν δικαιολογείται ο καθορισμός μακρού χρόνου παραγραφής πέραν των χρονικών ορίων που όριζαν οι προϊσχύουσες διατάξεις, σε χρόνο κατά τον οποίο η φορολογική διοίκηση δεν διέθετε τα εργαλεία αυτά».

Οι προτεραιότητες του φορολογικού ελέγχου

Γιώργος Α. Κορομηλάς

Πρόεδρος Ινστιτούτου Οικονομικών και Φορολογικών Μελετών

Με απόφαση που υπέγραψε ο Διοικητής της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων από το Δεκέμβριο του 2016 η οποία συμπληρώθηκε με νεότερη απόφαση που δημοσιεύθηκε στις 25 Απριλίου, καθορίστηκαν οι μερικοί (προσωρινοί) και οι πλήρεις (τακτικοί) φορολογικοί έλεγχοι που θα διενεργηθούν κατά προτεραιότητα στο 2017. Ειδικότερα, εκτός των άλλων, προβλέπεται ότι οι υποθέσεις που ελέγχονται κατά προτεραιότητα επιλέγονται βάσει κριτηρίων ανάλυσης κινδύνων και κατατάσσονται ανά ελεγκτική υπηρεσία, σε φθίνουσα σειρά ταξινόμησης με βάση την τελική μοριοδότησή τους, βάσει αυτοματοποιημένου μοντέλου αντικειμενικής αξιολόγησης υποθέσεων, κατόπιν εφαρμογής κριτηρίων ανάλυσης κινδύνων, τα οποία δεν δημοσιοποιούνται. Από το σύνολο των εκκρεμών υποθέσεων εκάστης ελεγκτικής υπηρεσίας ελέγχονται κατά προτεραιότητα, οι υποθέσεις που συγκεντρώνουν την υψηλότερη μοριοδότησή ακολουθώντας φθίνουσα σειρά ταξινόμησης μέχρι την επίτευξη της συνολικής ετήσιας στοχοθεσίας βάσει του Επιχειρησιακού Σχεδίου έτους 2017, ως προς τον αριθμό των υποθέσεων που πρέπει να ολοκληρωθούν μέχρι 31.12.2017, ανά είδος ελέγχου.

Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε ότι απαιτείται να υπάρχουν ουσιαστικά και αδιαμφισβήτητα κριτήρια επιλογής υποθέσεων προς φορολογικό έλεγχο λόγω της σπουδαιότητάς του. Ο φορολογικός έλεγχος είναι πολύ σημαντικός τόσο σε μικροοικονομικό όσο και σε μακροοικονομικό επίπεδο. Μέσω του φοροελεγκτικού μηχανισμού η πολιτεία είναι σε θέση και να ανακαλύψει και να τιμωρήσει παραδειγματικά τους παραβάτες της φορολογικής νομοθεσίας εξασφαλίζοντας παράλληλα τα φορολογικά έσοδα με αποτέλεσμα την αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης και τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών.

Πώς θα αντιμετωπίσετε τον φορολογικό έλεγχο

Για το ΚΕΦΟΜΕΠ και το ΣΔΟΕ δεν υπάρχουν εύκολες και γρήγορες νίκες για να γεμίσουν τα άδεια ταμεία. Γιατί ο έλεγχος με άνοιγμα των τραπεζικών λογαριασμών δεν συνιστά από μόνος του επιβαρυντικό στοιχείο. Τι πρέπει να γνωρίζουν λογιστές και φοροτεχνικοί.

του Παναγιώτη Παντελή*

Η οικονομική κρίση που πλήττει τη χώρα μας τα τελευταία χρόνια ανάγκασε το Υπουργείο Οικονομικών να προχωρήσει σε νέες πρακτικές αλλά και νέες μεθόδους ελέγχων. Το άνοιγμα των τραπεζικών λογαριασμών αλλά και το «κυνήγι» των φυσικών προσώπων, των οποίων τα ονόματα αναφέρονται στις λίστες Λαγκάρντ (Lagarde), Βεστφαλίας - Ρηνανίας (Borjians), της HSBC, αποτελούν τα τελευταία χρόνια την αιχμή του δόρατος για τους φορολογικούς ελέγχους που πραγματοποιεί το ΚΕΦΟΜΕΠ, το ΣΔΟΕ, αλλά και οι κατά τόπους ΔΟΥ. Το «κυνήγι» στη φοροδιαφυγή είχαν ανοίξει τα εμβάσματα στο εξωτερικό και τα 65 CDs με τους τραπεζικούς λογαριασμούς των οικονομικών εισαγγελέων.

Όλα ξεκίνησαν με τις διατάξεις του Άρθρου 15, Παρ. 3 του Ν. 3888 / 2010. Η περίφημη προσαύξηση περιουσίας που προέρχεται κυρίως από τις πρωτογενείς καταθέσεις είναι ο ουσιαστικότερος τρόπος φορολογικού ελέγχου.

«Σε προσαύξηση περιουσίας που προέρχεται από άγνωστη ή μη διαρκή ή μη σταθερή πηγή ή αιτία, ο φορολογούμενος μπορεί να κληθεί να αποδείξει ή την πραγματική πηγή ή αιτία προέλευσής της, είτε ότι φορολογείται από άλλες διατάξεις, είτε ότι απαλλάσσεται από τον φόρο με ειδική διάταξη, προκειμένου αυτό να μη φορολογηθεί ως εισόδημα από υπηρεσίες ελευθερίων επαγγελμάτων της χρήσης κατά την οποία επήλθε η προσαύξηση».