Δεκαπενταυγούστου τα αποσβεσμένα

του Χρήστου Γιανναρά

Για τη συντριπτική μάλλον πλειονότητα σήμερα του ελλαδικού πληθυσμού (και όχι μόνο) οι λέξεις «Παναγιά», «Mεγαλόχαρη», «Θεοτόκος» και πλήθος συνώνυμες είναι τόσο κατανοητές όσο και τα «άμπρα – κατάμπρα» στα μωρουδιακά παραμύθια. Στην καλύτερη περίπτωση σώζουν οι λέξεις αυτές ένα συναισθηματικό φορτίο θρησκευτικότητας καθηλωμένης στα πολύ παιδικά χρόνια ή τυποποιημένης σε ιδεολογικό νάρθηκα που προσπαθεί να ισορροπήσει στα μύχια του ψυχισμού μας ένα αδικαιολόγητο σέβας με έναν σκοτεινό φόβο. O φόβος είναι για τον θάνατο, το σέβας για την ανάγκη να ξορκίζουμε τον πανικό που γεννάει το ενδεχόμενο για κάτι άλλο, «μετά».

Δεκαπενταύγουστος, και οι λέξεις που προανέφερα κυριαρχούν στο τάχα και γιορτινό λεξιλόγιο. Aν θελήσουμε να ξεθάψουμε ίχνη ρεαλιστικού νοήματος αυτών των λέξεων, πρέπει να ξεκινήσουμε από μακριά, να ξεδιαλύνουμε τις δυνατότητες που μας απομένουν πια σήμερα για οποιαδήποτε άλλη γνώση πέρα από ιδεολογήματα. Γιατί σίγουρα υπάρχει γνώση που κερδίζεται με τη διάνοια, όμως υπάρχει και γνώση που κερδίζεται μόνο με την αμεσότητα της σχέσης, την εμπειρική μετοχή, την επιστράτευση όλων των γνωστικών δυνατοτήτων.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου

Η Θεομητορική εορτή της Χριστιανοσύνης εορτάζεται κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου με το Νέο Ημερολόγιο και στις 28 Αυγούστου με το Παλαιό (Παλαιoημερολογίτες).

Στην Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία ο εορτασμός της Κοίμησης της Θεοτόκου περιλαμβάνει κατά πρώτο λόγο το θάνατο και την ταφή της Παναγίας και κατά δεύτερο την ανάσταση και τη μετάστασή της στους ουρανούς.

Για την Κοίμηση της Θεοτόκου δεν υπάρχουν πληροφορίες από την Καινή Διαθήκη. Γι’ αυτήν μαθαίνουμε από τις διηγήσεις σημαντικών εκκλησιαστικών ανδρών, όπως των Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, Μόδεστου Ιεροσολύμων, Ανδρέα Κρήτης, Γερμανού Κωνσταντινουπόλεως, Ιωάννη Δαμασκηνού κ.ά., καθώς και από τα σχετικά τροπάρια της εκκλησιαστικής υμνολογίας. Στα κείμενα αυτά διασώζεται η "αρχαία και αληθεστάτη" παράδοση της Εκκλησίας γι’ αυτό το Θεομητορικό γεγονός.

Έτσι, λοιπόν, κατά την εκκλησιαστική παράδοση, η μητέρα του Ιησού Χριστού, Μαρία (η Θεοτόκος και Παναγία), πληροφορήθηκε τον επικείμενο θάνατό της από έναν άγγελο τρεις ημέρες προτού αυτός συμβεί και άρχισε να προετοιμάζεται κατάλληλα.

Προσεύχεται στο όρος των Ελαιών και δίνει τα υπάρχοντά της σε δύο γειτόνισσές της χήρες. Επειδή κατά την ημέρα της Κοίμησής της δεν ήταν όλοι οι Απόστολοι στα Ιεροσόλυμα, καθώς κήρυτταν "απανταχού γης", μία νεφέλη τους άρπαξε και τους έφερε κοντά της. Μοναδικός απών ο απόστολος Θωμάς.