Η Αγία Σοφία

Αγιά Σοφιά: Τον συμφέρει μόνο ως απειλή

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Κατερίνας Τζωρτζινάκη

ktzor@naftemporiki.gr

Αφού δεν έχουν το κλειδί της οικονομίας, που παραμένει η υπ’ αριθμόν «ένα» ανησυχία, πασχίζουν να βγάλουν τους ψηφοφόρους από τη μεταφυσική αγωνία. Αυτή είναι προεκλογική εκστρατεία.

«Έχουμε το κλειδί του παραδείσου στην τσέπη μας». Το είπε σε συνοικία της Κωνσταντινούπολης υποψήφιος του κυβερνώντος κόμματος στις δημοτικές εκλογές της Κυριακής. Στην πόλη των 15 εκατομμυρίων κατοίκων, που αντιπροσωπεύει το 31,2% του τουρκικού ΑΕΠ, στην πόλη απ’ όπου ξεκίνησε την πολιτική του καριέρα ως δήμαρχος το 1994 ο Ερντογάν, δίνεται μάλλον η σημαντικότερη μάχη. Όποιος κερδίσει την Κωνσταντινούπολη, κερδίζει την Τουρκία, επαναλαμβάνει συχνά ο πρόεδρος της χώρας, που σηκώνει όλο το βάρος του αγώνα, παίζοντας και το θρησκευτικό χαρτί.

Προσπαθώντας να κερδίσει την εύνοια υπερεθνικιστών και ισλαμιστών, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τέμενος. Μια ως αντίδραση στο μανιφέστο του δράστη της διπλής επίθεσης εναντίον τζαμιών στη Νέα Ζηλανδία όπου εμφανιζόταν η Αγία Σοφία χωρίς μιναρέδες και μια ως απάντηση στον ένοικο του Λευκού Οίκου για τα Υψίπεδα του Γκολάν.

Γιατί ο Ερντογάν ισλαμοποιεί την Πόλη και την Αγιά Σοφιά

του Γιάννη Θεοχάρη

Η πρόσφατη δήλωση του Ερντογάν (18 Μαρτίου 2019) από την πόλη του Τσανάκαλε ότι «την Ισταμπούλ δεν θα μπορέσετε να την κάνετε ποτέ Κωνσταντινούπολη» εγγράφεται στη μακρά επιμονή της Τουρκίας να επικρατήσει για την πόλη του Βοσπόρου η τουρκοπρεπής έναντι της ελληνοπρεπούς ονομασίας. Το 1953, με αφορμή τη συμπλήρωση 500 χρόνων από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, είχε κυκλοφορήσει από την Columbia Records ένα χορευτικό τραγούδι, το «Istanbul not Constantinople».

Θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι αυτή η θεματική επιλογή οφείλεται στις λεπτές ιστορικές ευαισθησίες τoυ Jimmy Kennedy, ενός Ιρλανδού στιχουργού με θητεία στον βρετανικό στρατό. Από τότε τα πράγματα έχουν αλλάξει. Έτσι, είναι πλέον δόκιμο κάποιος χρήστης της αγγλικής ή άλλης γλώσσας να αναφέρεται στη σύγχρονη Κωνσταντινούπολη (π.χ. στο Αρχαιολογικό της Μουσείο) επιλέγοντας τον όρο «Istanbul».

Στην Ελλάδα, όλο και περισσότερο η λέξη «Κωνσταντινούπολη» αποφεύγεται από ορισμένους κύκλους. Αυτό γίνεται προκειμένου να περιορισθεί το ενδεχόμενο κατηγορίας ότι με τη χρήση της αναβιώνουν αλυτρωτικές αναφορές που πηγάζουν από τη Μεγάλη Ιδέα. Πρόκειται για επιλογή, μέσω της οποίας ουσιαστικά υιοθετούνται πολιτικές θέσεις της Τουρκίας και εντέλει παρεμβάσεις στην ελληνική γλώσσα. Αλλά, όποιος χρησιμοποιεί τη λέξη «Ισταμπούλ» στα ελληνικά ρισκάρει να χαρακτηριστεί ανελλήνιστος και όχι ανθέλληνας.

Σαν σήμερα το 532 μ.Χ. θεμελιώνεται ο ναός της Αγίας Σοφιάς στην Κωνσταντινούπολη

Η Αγία Σοφία είναι το πρώτο κτίσμα που χτυπάει στα μάτια του επισκέπτη, καθώς εισέρχεται από την Προποντίδα. Το ξεχωριστό αυτό σημείο είχαν επιλέξει για να χτίσουν τους ναούς τους, αιώνες πριν από τους Βυζαντινούς, οι ειδωλολάτρες.

Ο πρώτος ναός της Αγίας Σοφίας θεμελιώθηκε από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο το 330 μ.Χ. όταν ονόμασε τη μετέπειτα Κωνσταντινούπολη πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η ανέγερση του ναού ολοκληρώθηκε από τον γιο του Κωνστάντιο και τα εγκαίνια έγιναν στις 15 Φεβρουαρίου του 360.

Κατά την εποχή του Αρκαδίου, το 404, η πρώτη Αγιά Σοφιά πυρπολείται και θα κτισθεί εκ νέου από τον Θεοδόσιο Β'. Τα εγκαίνια θα γίνουν στις 10 Οκτωβρίου του 415, όμως ο ναός θα πυρποληθεί και πάλι το 532, κατά τη Στάση του Νίκα. Έτσι, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α' αποφασίζει να κατασκευάσει την εκκλησία από την αρχή, στον ίδιο χώρο, αλλά πολύ πιο επιβλητική, για να δεσπόζει στη Βασιλεύουσα. Τα θεμέλια αυτού του μεγαλοπρεπή ναού θα μπουν στις 23 Φεβρουαρίου του 532, με σχέδια που εκπόνησαν οι αρχιτέκτονες Ανθέμιος Τραλλιανός και Ισίδωρο ο Μιλήσιος.

Η Αγία Σοφία και ο ψευτο-σουλτάνος Ερντογάν

analyst

Ψηφιδωτό από την Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης
(Ο Χριστός, δεξιά η αυτοκράτειρα Ζωή και αριστερά ο τρίτος σύζυγος της, Κωνσταντίνος Θ΄ ο Μονομάχος)

Ο ψευτο – σουλτάνος μέσα στην μεγαλομανία του, νομίζει πως μετατρέποντας την Αγία Σοφία σε τέμενος αφ΄ ενός μεν θα αποκτήσει «δόξα», αφ΄ ετέρου δε θα εξασφαλίσει την σίγουρη υποστήριξη των ακραίων εξτρεμιστών που θα είναι πολύτιμη στην νομιμοφανή «επισφράγιση» της εξουσίας του με την μεταφορά των αρμοδιοτήτων του εκάστοτε πρωθυπουργού στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Η Αγία Σοφία, ο Ναός της Ύπατης Σοφίας του Ένσαρκου Λόγου του Θεού, ανεγέρθηκε το 537 μ.Χ., επί βασιλείας του Ιουστινιανού Α΄, από τους μηχανικούς Ανθέμιο και Ισίδωρο. Στον ίδιο χώρο λειτουργούσε ήδη η πρώτη Αγία Σοφία από το 360 μ.Χ. ενώ στην προ του 6ου αιώνα περίοδο λειτουργούσε η δεύτερη κατά σειρά εκκλησία της Αγίας Σοφίας που καταστράφηκε από την στάση του Νίκα το 523 μ.Χ.

Σε κάθε περίπτωση, ο ιερός χώρος της Αγίας Σοφίας λειτούργησε σαν Χριστιανική Εκκλησία από το 360 μ.Χ. μέχρι το 1453 – την περίοδο 1204 έως 1261 σαν ρωμαιοκαθολικός ναός.