του Πέτρου Λάζου
Μία έκδοση ομολόγων είναι μία εξαιρετικά σημαντική και σοβαρή διαδικασία. Είτε πρόκειται για εκδότη κράτος, είτε ιδιωτικό φορέα. Διότι από το αποτελέσματά της, κρίνεται το οικονομικό μέλλον αυτού του εκδότη.
Μια λανθασμένη ή, έστω, μία "άγαρμπη" κίνηση είναι αρκετή για π.χ. να μην συγκεντρωθούν όσα κεφάλαια ζητούνταν. Αυτό το αντιλαμβάνεται η αγορά και υποψιάζεται ότι κάποιος υποψήφιος δανειστής π.χ. ανακάλυψε κάποιο δυσμενές στοιχείο. Αρχίζει τότε π.χ. να ζητά μικρότερους χρόνους εξόφλησης για τις εμπορικές συναλλαγές της εταιρείας. Αποτέλεσμα; Η ρευστότητα της εταιρείας αρχίζει να μειώνεται. Η εταιρεία αναγκάζεται να δανειστεί ξανά εκτός προγράμματος, για να την αυξήσει. Τα επιτόκια που διαμορφώνονται από τις προσφορές είναι υψηλότερα, η ρευστότητα δεν βελτιώνεται (ή και επιδεινώνεται, ανάλογα με το ύψος τους) και πάει λέγοντας. Η εταιρεία αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο πιστωτικού ντόμινο. Από εκεί και πέρα οι πιθανότητες είναι εναντίον της και όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά…
Παρόμοια σενάρια μπορούν να υπάρξουν και για κράτη. Η παραμικρή αρνητική παρέκκλιση από τις προσδοκίες της αγοράς, στα αποτελέσματα μιας δημοπρασίας και όλα μπορούν να πάνε κατά διαόλου. Θυμηθείτε τα τέλη του φθινοπώρου 2009, όταν η αγορά αντελήφθη ότι η Ελλάδα ήδη είχε δανεισθεί σημαντικά ποσά, εκτός προγράμματος και σχεδίαζε να δανειστεί κι άλλα. Όλοι ξέρουν τι έγινε και πού κατέληξε αυτό…
Από λάθη ή αβλεψίες σε διαδικασίες έκδοσης χρέους, έχουν καταστραφεί πολλές φερέλπιδες καριέρες, έχουν πτωχεύσει εταιρείες και έχουν κινδυνέψει σοβαρά, πραγματικά οργανωμένα κράτη, με χρεοκοπία. Και όχι μόνο…
Όταν η έκδοση αφορά περίπτωση χώρας που έχει αποκλειστεί από τις αγορές και κάνει την πρώτη, δοκιμαστική προσπάθεια επανάκαμψης, η προσοχή και οι ασφαλιστικές δικλείδες είναι απόλυτα αναγκαίο να είναι πολλαπλάσιες αυτών που θα λαμβάνονταν, σε κανονικές συνθήκες.
Σχετικό παράδειγμα οι "δοκιμαστικές" (και ολίγον αναρχοαυτόνομες) εκδόσεις Ελληνικού χρέους, που υλοποίησε η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου το 2014. Οι οποίες θεωρήθηκαν εξαιρετικά επιτυχημένες. Παρ’ όλη την προσοχή και τις προφυλάξεις που είχαν ληφθεί όμως, τα προβλήματα δεν αποφευχθήκαν εντελώς…
Μία κακοτυχία, οφειλόμενη στην χρεοκοπία μιας Πορτογαλικής τράπεζας ανήμερα της δημοπρασίας, κόστισε αρκετές μονάδες βάσης (20-30) στο επιτόκιο. Ευτυχώς η αγορά συνεκτίμησε τις επικρατούσες συνθήκες και έτσι δεν υπήρξαν περισσότερα παρατράγουδα…
Το γεγονός αυτό όμως, δεν μπορεί να κρύψει την πραγματικότητα. Η οποία είναι ότι η ομάδα των συμβούλων και αναδόχων, δεν είχε προβλέψει την πιθανότητα μιας δυσμενούς εξέλιξης και δεν είχε ετοιμάσει εναλλακτικά σχέδια.
Πως όμως διοργανώνεται μια έξοδος στις αγορές; Ποιες διαδικασίες χρειάζεται να γίνουν, ώστε να αποφευχθούν προβλήματα και ατυχήματα; Πως υλοποιούνται όλα αυτά;
Οι ερωτήσεις στα παραπάνω ερωτήματα, είναι εξαιρετικά τεχνικές και, ουσιαστικά, αφορούν ελάχιστους. Όμως είναι αναγκαίο να γίνει γνωστή, έστω επιγραμματικά και χωρίς τις τεχνικές λεπτομέρειες, η διαδικασία στον απλό πολίτη. Τόσο για λόγους απλής ενημέρωσης, όσο και για λόγους αποφυγής κατάποσης σανού. Ειδικά σε καιρούς σαν αυτούς που ζούμε τελευταία. Όπου ο σανός είναι είδος εν αφθονία και τα "χρηματοπιστωτικά ευτράπελα" περισσεύουν…
Φυσικά, το πρώτο στάδιο είναι η λήψη της πολιτικής απόφασης. Είτε από το υπουργείο Οικονομικών, είτε από ευρύτερο κυβερνητικό επίπεδο. Σε περιπτώσεις όπως της Ελλάδας, σαφώς η πολιτική απόφαση ανήκει σε ευρύ κυβερνητικό κύκλο. Και ο νοών νοείτο…
Στην συνέχεια αναλαμβάνει το υπουργείο Οικονομικών και οι αρμόδιες υπηρεσίες του (στην περίπτωσή μας, ο ΟΔΔΗΧ), να δρομολογήσουν τις διαδικασίες.
Μετά τα τυπικά (αποφάσεις γενικών γραμματέων, διοικητικών συμβουλίων κ.λπ.), το πρώτο που συμβαίνει είναι ότι γίνονται κάποια τηλεφωνήματα. Στα τμήματα αναδοχής των μεγάλων, "παγκόσμιων" επενδυτικών τραπεζών. Αυτές είναι περίπου 10. "Βασιλιάς", την συγκεκριμένη εποχή, θεωρείται η Goldman Sachs. Λόγω τεράστιας παγκόσμιας πρόσβασης σε μεγάλου μεγέθους επενδυτές, επαγγελματίες και ιδιώτες αλλά και εμπειρίας. Είναι συνήθως (αλλά όχι απαραίτητα) η πρώτη επαφή. Ακολουθούν οι υπόλοιπες μεγάλες (JPMorgan Chase, Morgan Stanley, Credit Suisse, UBS, Deutsche Bank κ.λπ.). Συνήθως δεν υπάρχει επικοινωνία με όλες διότι, αναλόγως την φύση και το μέγεθος της έκδοσης, αναλαμβάνουν κάποιες να επικοινωνήσουν με ορισμένες άλλες, που την δεδομένη εποχή έχουν κάποιες συνεργασίες κ.ο.κ.
Στην συνέχεια, η ίδια διαδικασία επαναλαμβάνεται με ορισμένες μικρότερου μεγέθους (και έκτασης παρεχόμενων υπηρεσιών), αλλά διεθνούς φήμης και επιπέδου, επενδυτικές τράπεζες- boutique (Rothschild, Blackstone, Houlihan Lokey, Moelis κ.ά.). H συμμετοχή ορισμένων (τουλάχιστον) αυτής της κατηγορίας τραπεζών είναι απαραίτητη, λόγω της εξαιρετικά μεγάλης εμπιστοσύνης που χαίρουν οι επενδυτικές συμβουλές τους, σε συγκεκριμένου μεγέθους και είδους επενδυτές (μεγάλα family offices, εξειδικευμένα hedge funds κ.λπ.)
Μόλις ολοκληρωθούν οι επικοινωνίες, στέλνονται επίσημες επιστολές-προσκλήσεις, σε όσες έχουν δεχθεί να εξετάσουν την περίπτωση συμμετοχής τους. Κατόπιν κανονίζονται συναντήσεις και αρχίζουν να καταφθάνουν στην ενδιαφερόμενη χώρα, σύμβουλοι και ειδικοί αναδοχών. Συνήθως στο εκάστοτε υπουργείο Οικονομικών, αλλά δεν είναι παράξενο να γίνουν συναντήσεις και σε άλλα μέρη π.χ. σε ειδικά business rooms μεγάλων κεντρικών ξενοδοχείων. Σε αυτές τις συναντήσεις καθορίζονται οι στόχοι της έκδοσης, οι χρόνοι, γίνεται ο στρατηγικός σχεδιασμός κ.λπ.
Σε αυτή την φάση, τηρείται μία σχετική μυστικότητα, χωρίς όμως υπερβολές. Εάν τυχόν διαρρεύσει η πληροφορία των ετοιμασιών, συνήθως διαψεύδεται. Αλλά οι διαψεύσεις, μόνο πιστευτές δεν γίνονται. Ο λόγος που δεν υπάρχει ανησυχία για την μυστικότητα είναι ότι, σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν υφίσταται ιδιαίτερη ανησυχία για "κλοπή της δουλειάς" από κάποιον ανταγωνιστή. Διότι ήδη συμμετέχουν όσοι μεγάλοι παίκτες το επιθυμούν και δεν τίθεται θέμα τιμολόγησης, καθώς οι προμήθειες, οι αρχικές αμοιβές, τα bonus και οι υποχρεώσεις των αναδόχων που ζητούνται είναι, λίγο έως πολύ, στάνταρντ και γνωστές σε όλους.
Τι δεν υπάρχει περίπτωση να συμβεί; ΠΟΤΕ και για κανένα λόγο; Να επισκεφτεί την έδρα κάποιας επενδυτικής τράπεζας-boutique κάποιος ανώτατος κυβερνητικός αξιωματούχος. Πολύ δε περισσότερο, ο πρωθυπουργός της ενδιαφερόμενης χώρας. Και μάλιστα πριν υπογραφεί κανονική, τελική συμφωνία με όλους τους τελικούς αναδόχους, "μέσα στην μαύρη νύχτα" μιας Κυριακής προς Δευτέρα…
Γιατί; Μα διότι, είναι ο πελάτης. Δεν το επιτρέπει το πρωτόκολλο και δεν νοείται να τρέχει ο πελάτης στον "μεσάζοντα". Κυρίως όμως επειδή πρόκειται για εξαιρετικά τεχνικές συνομιλίες και διαδικασίες. Των οποίων την εξέλιξη μπορούν να καταλάβουν, να διαμορφώσουν και να παρακολουθήσουν συγκεκριμένα, απόλυτα εξειδικευμένα άτομα, μόνο…
Εν πάση περιπτώσει, μόλις ολοκληρωθεί ο κύκλος των επαφών και σχηματιστεί οριστικά η ομάδα των αναδόχων, υπογράφονται οι συμφωνίες με αυτούς. Τότε και μόνο τότε…
Κατόπιν καταρτίζονται τα τεύχη (prospectus) της έκδοσης. Τα οποία καθορίζουν τους όρους που θα διέπουν την έκδοση (είδος δημοπρασίας, νομικό πλαίσιο, εφαρμοστέο δίκαιο κ.λπ.)
Όταν ολοκληρωθεί και αυτό το στάδιο, αρχίζουν οι ανάδοχοι να ενημερώνουν τους πελάτες τους (με επισκέψεις, διοργάνωση κλειστών ολιγομελών shows κ.λπ.), να τους εξηγούν γιατί πρέπει ή όχι να λάβουν μέρος στην έκδοση κ.ο.κ. Επίσης λαμβάνουν από αυτούς, προφορικές "δεσμεύσεις" για το ύψος του (τυχόν) ποσού που επιθυμούν οι πελάτες να επενδύσουν. Μόλις συμπληρωθεί ένα ποσό "προδεσμεύσεων" (το οποίο, απαραιτήτως, πρέπει να είναι τουλάχιστον διπλάσιο της έκδοσης), κλείνει ο κύκλος και προχωρούν για την πραγματοποίηση της δημοπρασίας…
Αυτό είναι και το σημείο όπου δίνεται σημαντική δημοσιότητα στο γεγονός της έκδοσης. Συνήθως δε, χρονικά, υπάρχει φροντίδα να υλοποιείται λίγες μέρες πριν τις ημερομηνίες διεξαγωγής της δημοπρασίας.
Αν όλα έχουν σχεδιαστεί και υλοποιηθεί σωστά και δεν υπάρξουν απρόοπτα, η έκδοση ολοκληρώνεται με επιτυχία. Τότε όλοι είναι ευχαριστημένοι και they live happily, ever after. Εάν όχι…
Αυτός είναι ο τρόπος υλοποίησης μιας έκδοσης κρατικών ομολόγων, αυτά είναι τα βήματα. Αν, σε οποιοδήποτε σημείο, προκύψει σημαντικό πρόβλημα (π.χ. δεν βρεθούν αρκετοί υποψήφιοι επενδυτές), η διαδικασία ακυρώνεται (αφού πληρωθούν κάποιες αμοιβές) και ακολουθεί Μνημόνιο ΝοΧ! Με τις υγείες μας…
Πέτρος Λάζος
Twitter: @Marketelf
Facebook: Peter Lazos
Πηγή capital.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου